Ramayana — Bala Kanda, Sarga 26, Shloka 15

ताटकावधः

The Slaying of Tāṭakā

Devanagari script

उद्धून्वाना रजो घोरं ताटका राघवावुभौ।रजोमोहेन महता मुहूर्तं सा व्यमोहयत्।।1.26.15।।

Transliteration

uddhūnvānā rajo ghoraṃ tāṭakā rāghavāv ubhau | rajomohena mahatā muhūrtaṃ sā vyamohayat ||1.26.15||

Translation

Levantando un pavoroso torbellino de polvo, Tāṭakā confundió por un instante a ambos Rāghavas con aquella gran ilusión nacida del polvo.

Word by Word

• उद्धून्वाना: raising / shaking up
• उद्धून्वाना: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: उद्-धू (धातु) + शानच् (प्रत्यय)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्तः (present active participle), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying ताटका)

• रजः: dust
• रजः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• घोरम्: terrible
• घोरम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying रजः)

• ताटका: Tāṭakā
• ताटका: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ताटका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• राघवौ: the two Rāghavas
• राघवौ: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, द्विवचनम्

• उभौ: both
• उभौ: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, द्विवचनम्; विशेषणम् (qualifying राघवौ)

• रजोमोहेन: by dust-delusion
• रजोमोहेन: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: रजस् + मोह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; समासः: रजः-मोह (bewilderment by dust)

• महता: great
• महता: Karaṇa (करण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying रजोमोहेन)

• मुहूर्तम्: for a moment
• मुहूर्तम्: Kāla (काल)
• Type: Noun
• Root: मुहूर्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कालावधि-द्वितीया (accusative of duration)

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• व्यमोहयत्: bewildered
• व्यमोहयत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-मुह् (धातु) (णिच्)
• Form: लङ्-लकारः (imperfect/past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्; णिच्-प्रयोगः (causative: caused to be deluded)

Context

Tataka raising a cloud of frightening dust left the descendants of Raghu bewildered quite for a moment.

Characters & Entities

• Tāṭakā
• Rāma
• Lakṣmaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is tested by confusion and fear; righteousness must remain steady even when adharma uses deceptive means.

What is the narrative situation?

Tāṭakā attempts to gain advantage by raising dust to disorient Rāma and Lakṣmaṇa.

Which character virtue is emphasized?

The implied virtue is steadfastness—warriors aligned with dharma must recover composure quickly despite bewilderment.