Shloka 30

पम्पादर्शनम्

Vision of Lake Pampā and the Turn toward Sugrīva

Devanagari script

ततो महद्वर्त्म सुदूरसङ्क्रमं क्रमेण गत्वा प्रविलोकयन्वनम्।ददर्श पम्पां शुभदर्शकाननामनेकनानाविधपक्षिजालकाम्।।3.75.30।।

Transliteration

tato mahad vartma sudūra-saṅkramaṃ krameṇa gatvā pravilokayan vanam | dadarśa pampāṃ śubha-darśa-kānanām aneka-nānā-vidha-pakṣi-jālakām || 3.75.30 ||

Translation

Entonces, avanzando paso a paso por un gran sendero que se extendía a lo lejos, y contemplando el bosque, vio Pampa, ceñida por hermosas arboledas y colmada de bandadas de aves de muchas clases.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: देश/कालवाचक अव्यय; adverb ‘then/from there’

• महत्: great
• महत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; adjective qualifying वर्त्म; Neuter, Singular

• वर्त्म: path
• वर्त्म: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्त्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; object with गत्वा; Neuter, Accusative, Singular

• सुदूरसङ्क्रमम्: stretching far
• सुदूरसङ्क्रमम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + दूर + सङ्क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (सुदूरः सङ्क्रमः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; adjective qualifying वर्त्म; Neuter, Accusative, Singular

• क्रमेण: gradually
• क्रमेण: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, एकवचन; instrumental used adverbially (क्रियाविशेषण-भावे); Masculine, Instrumental, Singular

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); having gone

• प्रविलोकयन्: while observing
• प्रविलोकयन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वि + लोक् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; upasarga: प्र- + वि-; Masculine, Nominative, Singular

• वनम्: forest
• वनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; object of प्रविलोकयन्; Neuter, Accusative, Singular

• ददर्श: saw
• ददर्श: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; Perfect 3rd person singular

• पम्पाम्: Pampa (lake)
• पम्पाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पम्पा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Accusative, Singular

• शुभदर्शकाननाम्: having forests of pleasant sight
• शुभदर्शकाननाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ + दर्श + कानन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (शुभं दर्शनं यस्य काननम्); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; adjective qualifying पम्पाम्; Feminine, Accusative, Singular

• अनेकनानाविधपक्षिजालकाम्: abounding in many kinds of flocks of birds
• अनेकनानाविधपक्षिजालकाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनेक + नाना + विध + पक्षि + जालक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (अनेक-नाना-विधाः पक्षिणः; तेषां जालकं यस्याम्); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; adjective qualifying पम्पाम्; Feminine, Accusative, Singular

Context

I am hastening to see that noble Sugriva the mighty monkey, as the search for Sita depends on him, O handsome one !

Characters & Entities

• Rama
• Pampa
• forest (vanam)
• birds (pakṣi)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse supports a Dharmic sensibility toward nature: attentive observation and reverence for the ordered beauty of the world, even during hardship.

What is the narrative situation?

The narration describes Rama’s onward movement and the first sight of Pampa, setting the stage for the Kishkindha-related alliance that follows.

Which character virtue is emphasized?

Mindful steadiness—progressing carefully while remaining observant, not reckless, despite emotional strain.