Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

खरवधः — The Slaying of Khara

Janasthana Battle Climax

कालपाशपरिक्षिप्ता भवन्ति पुरुषा हि ये।कार्याकार्यं न जानन्ति ते निरस्तषडिन्द्रियाः।।।।

kālapāśaparikṣiptā bhavanti puruṣā hi ye | kāryākāryaṃ na jānanti te nirastaṣaḍindriyāḥ || 3.30.15 ||

Aquellos hombres a quienes ya ha atado el lazo del Tiempo pierden los sentidos; ya no distinguen lo que debe hacerse de lo que no debe hacerse, pues sus seis facultades han sido anuladas.

काल-पाश-परिक्षिप्ताःensnared by the noose of time/death
काल-पाश-परिक्षिप्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकाल (प्रातिपदिक) + पाश (प्रातिपदिक) + परि + क्षिप् (धातु) → परिक्षिप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (कालस्य पाशेन परिक्षिप्ताः)
भवन्तिbecome/are
भवन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
पुरुषाःmen
पुरुषाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (indeed)
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
कार्य-अकार्यंright and wrong action
कार्य-अकार्यं:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकार्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; कृ धातु) + अकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्वः (what should be done and what should not be done)
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात
जानन्तिknow
जानन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
निरस्त-षट्-इन्द्रियाःwith their six faculties disabled
निरस्त-षट्-इन्द्रियाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिर् + अस् (धातु) → निरस्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + षट् (संख्या) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; बहुव्रीहिः (येषां षडिन्द्रियाणि निरस्तानि)

Those bound by the noose of death, do not know what to and what not to do, as their six senses cease to function.

K
Khara
R
Rāma
K
Kāla (Time/Death)
P
Pāśa (noose)

FAQs

Dharma requires discrimination between duty and forbidden action (kārya/akārya); the loss of such discernment is portrayed as a sign of imminent downfall.

Khara continues his angry reply, asserting that one bound by ‘Time’s noose’ loses judgment—implying Rāma is doomed.

Discernment (viveka) is foregrounded as a virtue—ironically, the narrative suggests Khara himself lacks it.