Shloka 123

Genealogy of the Ancestors (Pitṛs) and the Procedure of Śrāddha

Devanagari script

अतः परं प्रवक्ष्यामि ब्रह्मणा यदुदीरितम् । श्राद्धं साधारणं नाम भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्

Transliteration

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi brahmaṇā yadudīritam | śrāddhaṃ sādhāraṇaṃ nāma bhuktimuktiphalapradam

Translation

Ahora explicaré lo que proclamó Brahmā: el rito llamado el śrāddha “común” (sādhāraṇa), que concede los frutos tanto del goce mundano como de la liberación.

Word by Word

• अतः: thereafter/therefore
• अतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्यय (हेतौ/तस्मात्-अर्थे), 'therefore/then'

• परम्: next
• परम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्रयोग (काल/क्रमवाचक), 'next/further'

• प्रवक्ष्यामि: I shall explain
• प्रवक्ष्यामि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र-वच् (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्काल), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• ब्रह्मणा: by Brahmā
• ब्रह्मणा: Kartr-karana (Agent-instrument/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम

• उदीरितम्: declared
• उदीरितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: उद्-ईर् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'uttered/declared'

• श्राद्धम्: śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• साधारणम्: general/common
• साधारणम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: साधारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; श्राद्धस्य विशेषणम्

• नाम: called
• नाम: Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय (नामार्थक-निपात), 'called/namely'

• भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्: bestowing the fruits of enjoyment and liberation
• भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भुक्ति (प्रातिपदिक) + मुक्ति (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (भुक्ति-मुक्ति-फलानि प्रददाति इति)

Speaker

Unspecified narrator (a teacher/reciter continuing the discourse; verse attributes the teaching to Brahmā)

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: यदुदीरितम् = यत् + उदीरितम्. भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् = भुक्ति + मुक्ति + फल + प्रदम् (समास).

Characters & Entities

• Brahmā
• Śrāddha

FAQs

What is “sādhāraṇa śrāddha” in this verse?

It refers to a general or universally applicable form of śrāddha (ancestral offering/rite), presented as a standard rite not restricted to a special occasion.

How can a ritual give both bhukti (enjoyment) and mukti (liberation)?

The verse frames śrāddha as dharmic action that yields prosperity and well-being in worldly life (bhukti) while also purifying intention and merit toward spiritual freedom (mukti).

What ethical lesson is implied by this statement?

It underscores the duty of honoring lineage and performing prescribed rites with faith (śraddhā), presenting responsible remembrance and gratitude as spiritually consequential.