Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Viśokā Dvādaśī Vow, Guḍa-Dhenū (Jaggery-Cow) Gift, and Śaila-Dāna (Mountain-Charity) Rites

तस्मान्नृलोकेष्वपराजितस्त्वमारोग्यसौभाग्ययुता च लक्ष्मीः । तस्मात्त्वमप्यत्र विधानपूर्वं धान्याचलादीन्नृपते कुरुष्व

tasmānnṛlokeṣvaparājitastvamārogyasaubhāgyayutā ca lakṣmīḥ | tasmāttvamapyatra vidhānapūrvaṃ dhānyācalādīnnṛpate kuruṣva

Por lo tanto, en el mundo de los hombres serás invencible, y Lakṣmī—dotada de salud y buena fortuna—morará contigo. Por eso, oh rey, también tú, aquí, conforme al rito prescrito, realiza las ceremonias que comienzan con la ofrenda del montón de grano (dhānyācala) y otras semejantes.

तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे पञ्चमी-प्रयोगः; हेत्वर्थे ‘तस्मात्’ = therefore/from that
नृलोकेषुin the worlds of men
नृलोकेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनृलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7/सप्तमी), बहुवचन; समासः—नॄणां लोकाः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
अपराजितःunconquered
अपराजितः:
Karta (Predicate adjective/विधेय)
TypeAdjective
Rootअपराजित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचन; नञ्-समास/उपसर्गयुक्त विशेषणम्
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
आरोग्य-सौभाग्य-युताendowed with health and good fortune
आरोग्य-सौभाग्य-युता:
Karta (Predicate adjective/विधेय)
TypeAdjective
Rootआरोग्य (प्रातिपदिक) + सौभाग्य (प्रातिपदिक) + युत (कृदन्त-प्रातिपदिक, √युज्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचन; समासः—आरोग्यं च सौभाग्यं च (द्वन्द्वः) + युता (तत्पुरुषः: ‘युक्ता’)
and
:
None (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
लक्ष्मीःLakṣmī / fortune
लक्ष्मीः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे पञ्चमी-प्रयोगः; हेत्वर्थे ‘तस्मात्’
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
None (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; ‘also/even’
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
विधान-पूर्वम्according to proper procedure
विधान-पूर्वम्:
None (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootविधान (प्रातिपदिक) + पूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; अव्ययवत् प्रयोगः (क्रियाविशेषणम्) = ‘विधानेन पूर्वम्/विधानपूर्वकं’
धान्य-अचल-आदीन्the ‘Dhānyācala’ etc. (offerings/items)
धान्य-अचल-आदीन्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधान्य (प्रातिपदिक) + अचल (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/द्वितीया), बहुवचन; समासः—धान्याचलः इत्यादयः (समाहार/तत्पुरुषः; ‘grain-mountain etc.’)
नृपतेO king
नृपते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; समासः—नॄणां पतिः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
कुरुष्वdo / perform
कुरुष्व:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम् (कुरुष्व)

Unspecified (contextual narrator/instructor addressing a king in Adhyaya 21)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

Sandhi Resolution Notes: तस्मान्नृलोकेषु = तस्मात् + नृलोकेषु (त् + न → न्न); अपराजितस्त्वम् = अपराजितः + त्वम् (विसर्गलोप); त्वमपि = त्वम् + अपि; धान्याचलादीन् = धान्याचल + आदीन् (दीर्घसन्धि); तस्मात्त्वम् = तस्मात् + त्वम् (त् + त् → त्त)।

L
Lakṣmī

FAQs

It promises worldly invincibility and the abiding presence of Lakṣmī—prosperity accompanied by health and good fortune—when the prescribed rites are performed properly.

Dhānyācala literally means a “heap/mountain of grain,” pointing to a major charitable offering (dāna) of food-grain, often listed among meritorious gifts in Purāṇic ritual sections.

Prosperity is framed as linked to disciplined, rule-guided giving and ritual responsibility—especially appropriate for a ruler (nṛpati) whose duty includes supporting social welfare through charity.