Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Ravana’s Austerities, the Gods’ Refuge, and the Decree of Rama’s Incarnation

तदा संतापितो भ्राता धनदो धर्मबुद्धिमान् । विमानं तु ततो नीतं लंका च नगरी हठात्

tadā saṃtāpito bhrātā dhanado dharmabuddhimān | vimānaṃ tu tato nītaṃ laṃkā ca nagarī haṭhāt

Entonces el hermano, Dhanada, señor de las riquezas y de mente justa, quedó profundamente afligido; y de allí fue arrebatado el vimāna, y la ciudad de Laṅkā fue tomada por la fuerza.

तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)
संतापितःafflicted, tormented
संतापितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + तप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle), पुल्लिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
भ्राताbrother
भ्राता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्
धनदःDhanada (Kubera)
धनदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधनद (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषनाम (Kubera)
धर्मबुद्धिमान्righteous-minded
धर्मबुद्धिमान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + बुद्धिमत् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मे बुद्धिः यस्य)
विमानम्aerial chariot
विमानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम् (context: object)
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्ययम् (particle: but/indeed)
ततःthereupon, from there
ततः:
Apadana/Adhikarana (Source/Time)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअपादान/क्रमवाचक-अव्ययम् (from there/thereafter)
नीतम्was taken/led
नीतम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle), नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगः (was led/taken)
लङ्काLanka
लङ्का:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलङ्का (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)
नगरीcity
नगरी:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनगरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; लङ्कायाः विशेषणवत् (apposition)
हठात्forcibly, suddenly
हठात्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootहठात् (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्ययम् (adverb: forcibly/suddenly)

Narrator (contextual Purāṇic narration; specific dialogue speaker not explicit in this single verse)

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: raudra

Type: city

Sandhi Resolution Notes: संतापितो = संतापितः (ओ = अः पदान्ते); अन्यत्र स्पष्ट-संधिः नास्ति।

D
Dhanada (Kubera)
L
Laṅkā
V
Vimāna

FAQs

‘Dhanada’ is Kubera, the lord associated with wealth and the Yakṣas, here described as dharmabuddhimān—righteous-minded.

The verse alludes to a violent seizure of Kubera’s aerial chariot and control over Laṅkā, a motif known from Rāmāyaṇa-linked Purāṇic retellings.

It implicitly contrasts dharmic disposition (dharma-buddhi) with coercive appropriation (haṭhāt), highlighting the sorrow and disorder that follow adharma-driven conquest.