Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

The Vision of Rāma’s Royal Capital

and the Meeting at Nandigrāma

यस्ते विदेहजा पाणिस्पर्शं क्रूरममन्यत । स एव चरणो राम वने बभ्राम मत्कृते

yaste videhajā pāṇisparśaṃ krūramamanyata | sa eva caraṇo rāma vane babhrāma matkṛte

Oh Rāma, el mismo pie que juzgó cruel el roce de la mano de Videhā (Sītā), ese mismo pie ha vagado por el bosque por mi causa.

यःhe who
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेyour
ते:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th), एकवचन
विदेहजाthe Videha-born (Sītā)
विदेहजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविदेह+जा (प्रातिपदिकानि)
Formसमासः (तत्पुरुषः): ‘विदेहात् जाता’ (born in Videha); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (सीता)
पाणिस्पर्शम्hand-touch
पाणिस्पर्शम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाणि+स्पर्श (प्रातिपदिकानि)
Formसमासः (तत्पुरुषः): ‘पाणेः स्पर्शः’; पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
क्रूरम्cruel
क्रूरम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रूर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (पाणिस्पर्शम्)
अमन्यतthought; considered
अमन्यत:
Kriyā (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एवindeed; alone
एव:
Sambandha/Emphasis (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधारणार्थ
चरणःservant; follower
चरणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचरण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (अत्र ‘चरणः’ = ‘सेवकः/अनुचरः’ इति अर्थे)
रामO Rāma
राम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
वनेin the forest
वने:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
बभ्रामwandered
बभ्राम:
Kriyā (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
मत्कृतेfor my sake
मत्कृते:
Hetu (Cause/Purpose/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootमत्+कृते (अव्ययीभाव-प्रयोग)
Formअव्ययीभावः: ‘मत्’ (अस्मद्-षष्ठी ‘my’) + ‘कृते’ (कृते, हेतु-अर्थे) = ‘for my sake’; अव्ययवत् प्रयोगः

Unspecified (context-dependent within Pātālakhaṇḍa narrative)

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: shanta

Type: forest

Sandhi Resolution Notes: यः+ते → यस्ते; क्रूरम्+अमन्यत → क्रूरममन्यत; मत्+कृते → मत्कृते (fixed expression/avyayībhāva).

R
Rāma
S
Sītā (Videhajā)

FAQs

“Videhajā” means “daughter of Videha,” a common epithet for Sītā, who was associated with King Janaka of Videha (Mithilā).

The verse highlights moral consequence and self-reflection: an action or attitude judged as “harsh” toward the virtuous (Sītā) is later contrasted with hardship endured (wandering in the forest), framed as a result of one’s own role (“for my sake”).

It echoes Ramāyaṇa motifs of exile, suffering, and accountability—using Rāma’s forest-wandering as a moral mirror to critique prior harshness toward Sītā and to underscore dharmic responsibility.