Adhyaya 26

Verse 1

शौनक उवाच । श्रोतुमिच्छामि ते प्राज्ञ कथयस्व समूलकम् । प्रतिज्ञापालने पुण्यं खंडने किं च किल्बिषम्

Śaunaka dijo: Oh sabio, deseo escuchar; cuéntamelo por completo, con su fundamento. ¿Qué mérito nace de guardar una promesa, y qué pecado se contrae al quebrantarla?

Verse 2

अनृते शपथे किं वा सत्ये किंचिद्भवेन्मुने । दक्षिणं किंकरं दत्वा कृपां कृत्वा कृपार्णव

Oh muni, ¿qué fruto trae un juramento falso, y cuál un juramento verdadero? Oh océano de compasión: habiendo dado la dakṣiṇā al servidor-asistente y habiendo mostrado misericordia…

Verse 3

सूत उवाच । शृणुष्व मुनिशार्दूल कथयामि समूलतः । वैष्णवानां त्वमग्र्योऽसि सर्वलोकहिते रतः

Sūta dijo: Escucha, oh tigre entre los sabios; lo explicaré desde su raíz misma. Entre los vaiṣṇavas eres el primero, dedicado al bien de todos los mundos.

Verse 4

धेनूनां तु शतं दत्त्वा यत्फलं लभते नरः । तस्मात्कोटिगुणं पुण्यं प्रतिज्ञापालने द्विज

Oh dvija, el mérito que un hombre obtiene al donar cien vacas: al guardar su promesa se alcanza una virtud diez millones de veces mayor que esa.

Verse 5

प्रतिज्ञाखंडनान्मूढो निरयं याति दारुणम् । शतमन्वंतरं यावत्पच्यते नात्र संशयः

Por quebrantar un voto solemne, el necio va a un infierno terrible, donde es atormentado durante cien manvantaras; de esto no hay duda.

Verse 6

ततोऽत्र जन्म चासाद्य निर्धनस्य निकेतने । अन्नवस्त्रैर्विहीनः स्या क्लेशी चापि स्वकर्मणा

Luego, al nacer aquí en la casa de un pobre, queda privado de alimento y vestido, y padece aflicción por el fruto de sus propios actos.

Verse 7

सत्येन शपथं कुर्याद्देवाग्निगुरुसन्निधौ । तावद्दहति वै गात्रं विष्णोर्वंशो न लुप्यते

Debe jurarse sólo con verdad, ante los devas, el fuego sagrado y el maestro. Mientras se sostenga la verdad, el cuerpo no es consumido y el linaje de Viṣṇu no se extingue.

Verse 8

मिथ्यायां शपथे विप्र किमहं वच्मि सांप्रतम् । शतमन्वंतरं विप्र निरयं मिथ्यया किमु

Oh brāhmaṇa, ante un juramento falso, ¿qué puedo decir ahora? Por cien manvantaras, oh brāhmaṇa, ¿qué trae la mentira sino el infierno?

Verse 9

निर्माल्यं श्रीहरेः स्पृष्ट्वा सत्येन मुनिपुंगव । गृहीत्वा पुरुषान्सप्त पच्यते निरये चिरम्

Oh Satyena, el mejor de los sabios: quien toca las ofrendas desechadas de Śrī Hari y se las lleva, arrastra a siete hombres y es atormentado largo tiempo en el infierno.

Verse 10

कदाचिज्जन्म संप्राप्य कुष्ठी च प्रतिजन्मनि । सत्येनैवं भवेद्विप्र अनृते वै किमुच्यते

Habiendo alcanzado sólo de vez en cuando el nacimiento humano, queda leproso en cada vida. Oh brāhmaṇa, si tal es el fruto aun de la veracidad, ¿qué podrá decirse entonces de la mentira?

Verse 11

यो मर्त्यो दक्षिणं दत्वा करं तत्प्रतिपाल्यते । तस्य प्राप्तिर्भवेत्कृष्णः सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

Cualquier mortal que, habiendo ofrecido la dakṣiṇā prescrita, la sostiene y honra debidamente—para él Kṛṣṇa se vuelve alcanzable. Verdad es, verdad es, así lo declaro.

Verse 12

करं दत्त्वा तु यो मर्त्यो वचनस्य च पालनम् । तावन्न कुर्यात्पितरः प्राप्नुवंति च यातनाम्

El mortal que da su mano en prenda pero no cumple su palabra—mientras no la realice, también sus antepasados (pitṛs) incurren en sufrimiento y tormento.

Verse 13

स्वयं तु मुनिशार्दूल निरयं चातिदारुणम् । उद्धारं कोटिपुरुषैर्मृतो याति न संशयः

Pero él mismo, oh tigre entre los sabios, va a un infierno sumamente terrible; y tras la muerte, su liberación se logra sólo por el esfuerzo de crores de hombres—de ello no hay duda.

Verse 14

शौनक उवाच । कृष्णप्राप्तिः पुरा कस्य करस्य प्रतिपालनात् । दक्षिणस्य मुने ब्रूहि श्रोतुमिच्छामि सादरात्

Śaunaka dijo: «Oh sabio, dímelo con respeto: ¿quién, en tiempos antiguos, alcanzó a Kṛṣṇa por cumplir fielmente y honrar la “mano” del muni Dakṣiṇa? Deseo oírlo con reverencia».

Verse 15

सूत उवाच । पुरा किंचित्पुरे शूद्रो नाम्नासीद्वीरविक्रमः । बह्वाशी पृथुलांगश्च बहुवक्तातिसुंदरः

Sūta dijo: Hace mucho, en cierta ciudad, vivía un Śūdra llamado Vīravikrama: comía en abundancia, era de miembros robustos, muy hablador y de hermosura extraordinaria.

Verse 16

धनवान्पुत्रवान्सभ्यो विद्वान्सर्वजनप्रियः । विप्राणामतिथीनां च पूजकः सर्वदैव तु

Se vuelve rico y bendecido con hijos, bien educado y sabio, amado por todos—y siempre rinde culto y honra a los brāhmaṇas y a los huéspedes.

Verse 17

पितृभक्तो द्विजश्रेष्ठ प्रतिज्ञापालकः सदा । वाचां गुरुजनानां च पालको हरिसेवकः

Oh el mejor de los dos veces nacidos, es devoto de los antepasados, siempre fiel a sus votos, guardián de las palabras de los mayores y maestros, y servidor de Hari.

Verse 18

एकदा सुंदरो गेहं श्वपचस्तस्य छद्मना । प्राप्तो धृत्वा ब्राह्मणस्य रूपं वै तरुणः सुधीः

Una vez, el joven, hermoso y sabio, llegó—disfrazado—a la casa de aquel cocedor de perros (paria), tomando la forma de un brāhmaṇa.

Verse 19

ब्राह्मण उवाच । शृणु मे वचनं धीर मम जाया मृता शुभा । किं करोमि क्व गच्छामि कथयाद्यानुकंपया

El Brāhmaṇa dijo: «Escucha mis palabras, oh firme. Mi virtuosa esposa ha muerto. ¿Qué he de hacer? ¿Adónde he de ir? Dímelo, por compasión».

Verse 20

विवाहं यो जनः कुर्याद्ब्राह्मणं च विशेषतः । किं च दानैः किं च तीर्थैः किं यज्ञैर्व्रतकोटिभिः

Para quien realiza un matrimonio brahmínico—con mayor razón—¿qué necesidad hay de dádivas, qué de peregrinaciones, qué de sacrificios, o incluso de crores de votos?

Verse 21

इति श्रुत्वा त्वसौ विप्रं चोक्तवान्वीरविक्रमः । शृणु मे वचनं ब्रह्मन्बालास्ति मम कन्यका

Al oír esto, aquel hombre heroico y valeroso habló al brāhmaṇa: «Oh Brahmán, escucha mis palabras: hay una joven doncella que es mi hija».

Verse 22

यदिच्छा ते भवेद्विप्र दास्यामि विधिपूर्वकम् । नय मे दक्षिणं हस्तं दास्यामि चान्यथा नहि

Oh brāhmaṇa, si así lo deseas, lo daré conforme al rito debido. Toma mi mano derecha; así lo otorgaré—de otro modo, no.

Verse 23

तस्यैतद्वचनं श्रुत्वा जग्राह दक्षिणं करम् । श्वपचो हर्षयुक्तो वै प्रोवाच वचनं त्विति

Al oír sus palabras, el śvapaca (paria) tomó con gozo su mano derecha y luego habló en respuesta.

Verse 24

ब्राह्मण उवाच । कृत्वा शुभ क्षणं मह्यं देहि कन्यां शुभान्विताम् । विलंबे बहुविघ्नं स्यादिति शास्त्रेषु निश्चितम्

El Brāhmaṇa dijo: «Fijando para mí un momento auspicioso, entrégame a la doncella adornada de buenos signos. Pues las śāstra han determinado que, si hay demora, pueden surgir muchos obstáculos».

Verse 25

वीरविक्रम उवाच । तुभ्यं श्वः कन्यकां ब्रह्मन्दास्यामि नास्ति चान्यथा । दक्षिणं च करं दत्वा न कुर्यात्पुरुषाधमः

Vīravikrama dijo: «Oh Brahmán, mañana te daré a la doncella—no hay otro modo. Habiendo dado mi mano derecha en prenda, sólo el más vil de los hombres dejaría de cumplirlo».

Verse 26

इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे सूतशौनकसंवादे । षडिंवशतितमोऽध्यायः

Así concluye el vigésimo sexto capítulo del Brahma-khaṇḍa del glorioso Padma Mahāpurāṇa, en el diálogo entre Sūta y Śaunaka.

Verse 27

कथं विप्राय ते कन्यां शूद्राय दातुमिच्छसि । अज्ञातायाकुलीनाय न ददस्व विशेषतः

¿Cómo puedes tú, oh brāhmaṇa, desear entregar a tu hija a un śūdra? No se la des—especialmente—a quien es desconocido y de linaje no noble.

Verse 28

ऊचुस्तज्जातयः सर्वे जनकाद्यास्तपोधन । अस्माकं वचनं तात शृणुष्व वीरविक्रम

Todos aquellos parientes—comenzando por Janaka—dijeron: «Oh asceta rico en austeridad, querido hijo, escucha nuestras palabras, oh héroe de gran valor».

Verse 29

न ज्ञायते कुलं यस्य देशगोत्रधनं तथा । शीलं वयस्तस्य कन्या स्वजनैर्न च दीयते

Una hija no es dada en matrimonio por sus propios parientes a un hombre cuya familia es desconocida—ni su tierra, linaje y riqueza—ni su conducta y edad.

Verse 30

स उवाच द्विजश्रेष्ठ दत्तं मे दक्षिणं करम् । कदाचिदन्यथाकर्तुं न शक्नोमि च सर्वथा

Él dijo: «Oh el mejor de los nacidos dos veces, mi mano derecha ya ha sido dada en promesa. No puedo—jamás, de ningún modo—obrar de otra manera».

Verse 31

इत्युक्त्वा तान्स विप्राय कन्यां दातुं प्रचक्रमे । दृष्ट्वेति ज्ञातयः सर्वे विस्मयमद्भुतं ययुः

Dicho esto, comenzó a entregar a la doncella a aquel brāhmaṇa. Al verlo, todos los parientes quedaron sobrecogidos por un asombro maravilloso.

Verse 32

सत्यं तद्वचनं श्रुत्वा शंखचक्रगदाधरः । आविर्बभूव सहसा चारुह्य गरुडं मुने

Al oír aquellas palabras veraces, el Señor que porta la caracola, el disco y la maza se manifestó de pronto, montado en Garuḍa, oh sabio.

Verse 33

श्रीभगवानुवाच । धन्यं ते च कुलं धर्मोधन्यस्ते जननी पिता । धन्यं ते वचनं सत्यं धन्यं ते दक्षिणं करम्

Dijo el Bienaventurado Señor: «Bendita es tu estirpe, y bendita tu rectitud (dharma). Benditos son tu madre y tu padre. Benditas tus palabras veraces, y bendita tu diestra».

Verse 34

धन्यं कर्म्म च ते जन्म त्रैलोक्ये नैव विद्यते । एवं ते कर्मणा साधो चोद्धारं कुरुषे कुलम्

Bendita es tu acción, y bendito tu nacimiento: no hay otro igual en los tres mundos. Con tal obra, oh virtuoso, elevas a toda tu estirpe.

Verse 35

सूत उवाच । एवं ब्रुवति श्रीकृष्णे विमानं स्वर्णनिर्मितम् । आगतं हरिगणैर्युक्तं सर्वत्र गरुडध्वजम्

Dijo Sūta: Mientras Śrī Kṛṣṇa hablaba así, llegó un vimāna hecho de oro, acompañado por los servidores de Hari, llevando por doquier el estandarte marcado con Garuḍa.

Verse 36

सर्वं तस्य कुलं ब्रह्मन्स श्वपाकपुरोहितम् । रथे चारोपयामास शंखपद्मधरः स्वयं

Oh brahmán, él mismo—portador de la caracola y del loto—hizo subir a su carro a toda la familia de aquel hombre, incluso con un caṇḍāla como sacerdote familiar.

Verse 37

गृहीत्वा तान्हरिः सर्वान्गतो वैकुंठमंदिरम् । तत्र तस्थौ चिरं ते च कृत्वा भोगं सुदुर्ल्लभम्

Llevándolos a todos consigo, Hari fue al palacio-templo de Vaikuṇṭha. Allí permaneció largo tiempo, y ellos también gozaron de un deleite divino sumamente raro.

Verse 38

वचनं लंघयेद्यस्तु यस्तु वा दक्षिणं करम् । सकुलो निरयं याति सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

Quien quebranta una palabra dada—o viola la diestra empeñada—va al infierno con todo su linaje. Esto es verdad, verdad os digo.

Verse 39

तस्यान्नं तु जलं ब्रह्मन्न ग्राह्यं पितृदैवतैः । त्यक्त्वा धर्मो गृहं तस्य भीत्या याति द्विजोत्तम

Pero, oh brahmán, la comida y el agua de ese hombre no son aceptables para las deidades de los Pitṛs; abandonando su casa, Dharma se aparta de él por temor, oh el mejor de los nacidos dos veces.

Verse 40

दत्वाशां यो जनः कुर्यान्नैराश्यं चैव मूढधीः । स स्वकान्कोटिपुरुषान्गृहीत्वा नरकं व्रजेत्

El hombre de entendimiento extraviado que primero da esperanza y luego provoca desesperanza, llevando consigo a sus propios millones de hombres, marcha al infierno.

Verse 41

वचनं लंघयेद्यस्तु धर्मस्तस्य विलंघति । नृपाग्नितस्करैर्विप्र सत्यं सत्यं सुनिश्चितम्

Quien quebranta la palabra dada, el mismo Dharma lo abandona. Oh brāhmana, ésta es una verdad firmemente establecida: por medio del rey, del fuego y de los ladrones.

Verse 42

स्वर्गोत्तरमिमं सम्यक्श्रुत्वा स्वर्गोत्तरं व्रजेत् । जीवन्मुक्तस्त्विहामुत्र कृष्णाख्यं धाम चोत्तमम्

Habiendo escuchado debidamente esta enseñanza sobre el estado “más alto que el cielo”, uno alcanza ese estado más allá del cielo. Liberado aun en vida, aquí y en el más allá llega a la morada suprema llamada el dhāma de Kṛṣṇa.