Adhyaya 56

Verse 1

विष्णुरुवाच । तस्याः सत्यविनाशाय मन्मथः ससुराधिपः । प्रस्थितः सुकलां तर्हि सत्यो धर्ममथाब्रवीत्

Vishnu dijo: Para lograr la destrucción de su castidad, Manmatha, junto con el señor de los dioses, partió. Entonces Satya habló a Dharma diciendo:

Verse 2

पश्य धर्म महाप्राज्ञ मन्मथस्य विचेष्टितम् । तवार्थमात्मनश्चैव पुण्यस्यापि महात्मनः

Oh Dharma, oh gran sabio, contempla las acciones de Manmatha: son por tu bien, por mi propio bien, e incluso por el bien de Punya, el de gran alma.

Verse 3

विसृजामि महास्थानं वास्तुरूपं सुखोदयम् । सत्याख्यं च सुप्रियाख्यं सुदेवाख्यं गृहोत्तमम्

Creo la gran morada, tomando la forma de una vivienda que da origen a la felicidad: la excelente casa llamada Satya, también nombrada Supriya y llamada Sudeva.

Verse 4

तमेव नाशयेद्गत्वा काम एष प्रमत्तधीः । रिपुरूपः सुदुष्टात्मा अस्माकं हि न संशयः

Uno debe ir y destruir a este Kama, cuya mente es imprudente. Es un enemigo disfrazado, de naturaleza totalmente malvada; de esto no tenemos ninguna duda.

Verse 5

पतिस्तपोधनो विप्रः सुसती या पतिव्रता । सुसत्यो भूपतिर्धर्मममगेहानसंशयः

Su esposo es un brāhmaṇa austero, consagrado al tapas y a la disciplina espiritual; ella es una esposa virtuosa y fiel, firme en el voto de pativrata. El rey es veraz y justo, y su casa, sin duda, está bien gobernada.

Verse 6

यत्राहं वृद्धिसंपुष्टस्तत्र वासो हि ते भवेत् । तत्र पुण्यं समायाति श्रद्धया सह क्रीडते

Donde Yo soy nutrido y hecho florecer, allí, en verdad, estará tu morada. Allí se congrega y llega el puṇya; y junto con la śraddhā, juega en santa alegría.

Verse 7

क्षमा शांत्या समायुक्ता आयाति मम मंदिरम् । यथा सत्यो दमश्चैव दया सौहृदमेव च

El perdón, unido a la paz, llega a Mi templo; así también la veracidad y el dominio de sí, y del mismo modo la compasión y la benevolencia.

Verse 8

प्रज्ञायुक्तः स निर्लोभो यत्राहं तत्र संस्थितः । शुचिः स्वभावस्तत्रैव अमी च मम बांधवाः

Dotado de discernimiento y libre de codicia, él mora allí donde Yo estoy. Puro por naturaleza, permanece en ese mismo lugar; y éstos también son Mis parientes.

Verse 9

अस्तेयमप्यहिंसा च तितिक्षा वृद्धिरेव च । मम गेहे समायाता धन्यतां शृणु धर्मराट्

La no apropiación de lo ajeno, la ahiṃsā, la paciencia y la verdadera prosperidad han llegado a mi hogar. Oh rey del dharma, escucha esta bienaventuranza.

Verse 10

गुरूणां चापि शुश्रूषा विष्णुर्लक्ष्म्या समावृतः । मद्गेहं तु समायांति देवाश्चाग्निपुरोगमाः

Por el servicio a los gurús también, Viṣṇu—acompañado de Lakṣmī—mora allí; y en verdad los devas vienen a mi casa, con Agni a la cabeza.

Verse 11

मोक्षमार्गं प्रकाशेद्यो ज्ञानोदीप्त्या समन्वितः । एतैः सार्धं वसाम्येव सतीषु धर्मवत्सु च

Quien ilumina el sendero de la mokṣa, dotado del resplandor del verdadero conocimiento, con tales personas habito yo; y también entre mujeres virtuosas y firmes en el dharma.

Verse 12

साधुष्वेतेषु सर्वेषु गृहरूपेषु मे सदा । उक्तेनापि कुटुंबेन वसाम्येव त्वया सह

En todas esas moradas de los sādhus, yo estoy siempre presente. Aun cuando una familia me invoque, ciertamente habito allí, contigo.

Verse 13

ससत्वाः साधुरूपास्ते वेधसा मे गृहीकृताः । संचरामि महाभाग स्वच्छंदेन च लीलया

Esos seres, dotados de buenas cualidades y de forma virtuosa, fueron puestos bajo mi cuidado por el Creador (Vedhas). Oh afortunado, yo deambulo libremente, juguetón, según mi propia voluntad.

Verse 14

ईश्वरश्च जगत्स्वामी त्रिनेत्रो वृषवाहनः । मम गेहे स्वरूपेण वर्तते शिवया युतः

Īśvara, Señor del universo—el de Tres Ojos, el que cabalga el toro—mora en mi casa en su propia forma, unido a Śivā.

Verse 15

तदिदं संसृतेः सारं गृहरूपं महेश्वरम् । सदनं शंकरेत्याख्यं नाशितं मन्मथेन वै

Esto—la esencia misma del devenir mundano—era el gran Señor Maheśvara en forma de hogar; aquella morada, llamada “la casa de Śaṅkara”, fue en verdad destruida por Manmatha (Kāma).

Verse 16

विश्वामित्रं महात्मानं तपंतं तप उत्तमम् । मेनकां हि समाश्रित्य कामोयं जितवान्पुरा

Antaño, este mismo Kāma, amparándose en (valiéndose de) Menakā, venció al magnánimo Viśvāmitra mientras practicaba las austeridades supremas.

Verse 17

सती पतिव्रताहल्या गौतमस्य प्रिया शुभा । सुसत्याच्चालिता तेन मन्मथेन दुरात्मना

Ahalyā—casta y fiel a su esposo, la auspiciosa amada de Gautama—aunque verdaderamente veraz, fue aun así agitada (tentada) por aquel perverso Manmatha.

Verse 18

मुनयः सत्यधर्मज्ञा नानास्त्रियः पतिव्रताः । मद्गृहास्ता इमाः सर्वा दीपिताः कामवह्निना

«Los sabios, conocedores de la verdad y del dharma, y las muchas mujeres fieles a sus esposos: todas ellas en mi casa han sido incendiadas por el fuego del deseo.»

Verse 19

दुर्धरो दुःसहो व्यापी योतिसत्येषु निष्ठुरः । मामेवं पश्यते नित्यं क्व सत्यः परितिष्ठति

Difícil de contener, insoportable, omnipresente y cruel aun con los que se aferran a la verdad: si uno me ve siempre de este modo, ¿dónde podrá entonces asentarse la verdad?

Verse 20

समां ज्ञात्वा समायाति बाणपाणिर्धनुर्धरः । नाशयेन्मद्गृहं पापो वीतिहोत्रैश्च नामकैः

Sabiendo que el tiempo es parejo y propicio, llega el arquero, con flechas en la mano y arco en alto. Aquel pecador destruiría mi casa, junto con los llamados Vītihotra.

Verse 21

पापलेशाश्च ये क्रूरा अन्ये पाखंडसंश्रयाः । ते तु बुद्ध्याऽहिताः सर्वे सत्यगेहं विशंति हि

Los manchados por el pecado, los crueles, y otros que se amparan en la hipocresía herética: todos ellos, con el entendimiento inclinado a lo dañino, entran en verdad en la morada de Satya, la Verdad.

Verse 22

सेनाध्यक्षैरसत्यैस्तु छद्मना तेन साधितः । पातयेदर्दयेद्गेहं पापः शस्त्रैर्दुरात्मभिः

Engañado por jefes militares deshonestos mediante ese mismo fraude, el pecador—junto con hombres malvados armados—haría caer y aplastaría las casas.

Verse 23

मामेवं ताडयेत्पापो महाबल मनोभवः । अस्य धाम्ना प्रदग्धोहं शून्यतां हि व्रजामि वै

«Así me golpea el pecador Manobhava (Kāma), de fuerza inmensa. Abrasado por el resplandor de su presencia, en verdad paso a la vacuidad.»

Verse 24

नूतनं गृहमिच्छामि स्त्रियाख्यं पतिभूपतिम् । कृकलस्यापि पुण्यस्य प्रियेयं शिवमंगला

«Deseo una casa nueva y un esposo que sea rey entre los hombres. Esta amada es auspiciosa para Śiva y portadora de buenaventura: concédelo, aun por el mérito de un simple kṛkala.»

Verse 25

तद्गृहं सुकलाख्यं मे दग्धुं पापः समुद्यतः । अयमेष सहस्राक्षः कामेन सहितो बली

Ese pecador se ha alzado para quemar mi morada llamada Sukalā. Y he aquí al poderoso Sahasrākṣa (Indra), acompañado de Kāma.

Verse 26

कामस्य कारणात्कस्मात्पूर्ववृत्तं न विंदति । अहल्यायाः प्रसंगेन मेषोपस्थो व्यजायत

¿Por qué, a causa del deseo, uno no reconoce lo sucedido antes? Por el episodio con Ahalyā, surgió un órgano generador de carnero.

Verse 27

पौरुषं हि मुनेर्दृष्ट्वा सत्याश्चैव प्रधषर्णात् । नष्टः कामस्य दोषेण सुरराट्तत्र संस्थितः

Al ver la firme virilidad (dominio de sí) del sabio y la sólida resistencia de Satyā, el rey de los dioses, abatido por la falta del deseo, permaneció allí.

Verse 28

भुक्तवान्दारुणं शापं दुःखेन महतान्वितः । कृकलस्य प्रियामेनां सुकलां पुण्यचारिणीम्

Habiendo soportado una terrible maldición, abrumado por gran dolor, se acercó entonces a Sukalā, la amada de Kṛkala, virtuosa en su conducta piadosa.

Verse 29

एष हंतुं सहस्राक्ष उद्यतः कामसंयुतः । यथा चेंद्रेण नायाति काम एष तथा कुरु

He aquí a Sahasrākṣa (Indra), dispuesto a herir, impulsado por el deseo. Obra de tal modo que esta pasión no se apodere de Indra (de ti).

Verse 30

धर्मराज महाप्राज्ञ भवान्मतिमतां वरः । धर्मराज उवाच । ऊनं तेजः करिष्यामि कामस्य मरणं तथा

Oh Dharmarāja, sapientísimo—tú eres el primero entre los inteligentes. Dijo Dharmarāja: «Disminuiré su resplandor, y asimismo provocaré la muerte de Kāma».

Verse 31

एकोपायो मया दृष्टस्तमिहैव प्रपश्यतु । प्रज्ञा चैषा महाप्राज्ञा शकुनीरूपचारिणी

He visto un solo medio; que lo considere aquí mismo. Esta misma Sabiduría—sumamente inteligente—anda en la forma de un ave.

Verse 32

भर्तुरागमनं पुण्यं शब्देनाख्यातु खे यतः । शकुनस्य प्रभावेण भर्तुश्चागमनेन च

Pues el ave en el cielo anunció con su canto la auspiciosa llegada del esposo: por el influjo del ave y también por la venida del marido.

Verse 33

दुष्टैर्नष्टा न भूयेत स्वस्थचित्ता न संशयः । प्रज्ञा संप्रेषिता तेन गता सा सुकलागृहम्

«No volverá a ser arruinada por los malvados—no hay duda; su mente está ahora serena.» Enviada por él, Prajñā fue a la casa de Sukalā.

Verse 34

प्रकुर्वती महच्छब्दं दृष्टदेवेव सा बभौ । पूजिता मानिता प्रज्ञा धूपदीपादिभिस्तदा

Alzando un gran sonido, parecía como si hubiera contemplado a una deidad. Entonces la sabia Prajñā fue honrada y venerada con ofrendas como incienso y lámparas.

Verse 35

ब्राह्मणं सुकलापृच्छत्किमेषा च वदेन्मम । ब्राह्मण उवाच । भर्तुश्चागमनं ब्रूते तवैव सुभगे स्थिरा

Sukalā preguntó al brāhmaṇa: «¿Qué es lo que ella me dice?» El brāhmaṇa respondió: «Dice que tu esposo regresará, oh afortunada; permanece firme.»

Verse 36

दिनसप्तकमध्ये स आगमिष्यति नान्यथा

Dentro de siete días, sin falta llegará; no puede ser de otro modo.

Verse 37

इत्येवमाकर्ण्यसुमंगलं वचः प्रहर्षयुक्ता सहसा बभूव । धर्मज्ञमेकं सगुणं हि कांतं शकुनात्प्रदिष्टं हि समागतं तम्

Al oír aquellas palabras sumamente auspiciosas, de pronto se llenó de júbilo. En verdad, el amado—conocedor del dharma, único en su valía y colmado de virtudes—había llegado, tal como lo anunció el ave de presagio.