Adhyaya 50

Verse 1

सुकलोवाच । तस्यास्तु वचनं श्रुत्वा गोभिलो वाक्यमब्रवीत् । भवती शप्तुकामासि कस्मान्मे कारणं वद

Sukalā dijo: Al oír sus palabras, Gobhila respondió: «Deseas maldecirme; dime, ¿por qué motivo?»

Verse 2

केन दोषेण लिप्तोस्मि यस्मात्त्वं शप्तुमुद्यता । गोभिलो नाम दैत्योस्मि पौलस्त्यस्य भटः शुभे

«¿Por qué falta estoy manchado, para que estés dispuesta a maldecirme? Oh señora auspiciosa, soy un Daitya llamado Gobhila, soldado de Paulastya.»

Verse 3

दैत्याचारेण वर्तामि जाने विद्यामनुत्तमाम् । वेदशास्त्रार्थवेत्तास्मि कलासु निपुणः पुनः

«Me conduzco según las costumbres de los Daityas, y aun así conozco un saber sin igual. Conozco el sentido de los Vedas y de los śāstras, y además soy diestro en las artes.»

Verse 4

एवं सर्वं विजानामि दैत्याचारं शृणुष्व मे । परस्वं परदारांश्च बलाद्भुंजामि नान्यथा

Así lo comprendo todo; ahora escúchame acerca de la conducta de los Daityas: por la fuerza arrebato y disfruto la riqueza ajena y las esposas ajenas; no hay otro modo para mí.

Verse 5

वयं दैत्याः समाकर्ण्य दैत्याचारेण सांप्रतम् । वर्त्तामो ज्ञानिभावेन सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

Somos Daityas; habiendo oído esto, ahora nos conducimos según la costumbre de los Daityas, y aun así con la disposición de los sabios. En verdad, en verdad, digo la verdad.

Verse 6

ब्राह्मणानां हि च्छिद्राणि विपश्यामो दिने दिने । तेषां हि तपसो नाशं विघ्नैः कुर्मो न संशयः

En verdad, día tras día observamos las grietas y faltas de los brāhmaṇas; y sin duda, creando obstáculos, provocamos la ruina de su austeridad (tapas).

Verse 7

छिद्रं प्राप्य वयं देवि नाशयामो न संशयः । ब्राह्मणाञ्छ्रूयतां भद्रे देवयज्ञं वरानने

Oh Diosa, si hallamos una rendija, la destruiremos—no hay duda. Oh bienaventurada, oh de bello rostro, que los brāhmaṇas oigan acerca del deva-yajña, el sacrificio a los dioses.

Verse 8

नाशयामो वयं यज्ञान्धर्मयज्ञं न संशयः । सुब्राह्मणान्परित्यज्य देवं नारायणं प्रभुम्

Destruiremos los yajñas, aun el yajña llamado ‘dharma’; de ello no hay duda, cuando se abandone a los brāhmaṇas justos y se deje a un lado al Señor Nārāyaṇa, el supremo soberano.

Verse 9

पतिव्रतां महाभागां सुमतिं भर्तृतत्पराम् । दूरेणापि परित्यज्य तिष्ठामो नात्र संशयः

Aunque la abandonemos desde lejos, permaneceremos aquí; no hay duda: Sumati es una muy afortunada pativratā, enteramente entregada a su esposo.

Verse 10

तेजो देवि सुविप्रस्य हरेश्चैव महात्मनः । नार्याः पतिव्रतायाश्च सोढुं दैत्याश्च न क्षमाः

Oh Diosa, los demonios no pueden soportar el resplandor espiritual de un brāhmaṇa virtuoso, ni del magnánimo Hari, ni de una esposa casta y devota, pativratā.

Verse 11

पतिव्रताभयेनापि विष्णोः सुब्राह्मणस्य च । नश्यंति दानवाः सर्वे दूरं राक्षसपुंगवाः

Por el temor que inspira una pativratā—y también por el de el Señor Viṣṇu y un brāhmaṇa justo—todos los dānavas perecen, y los más eminentes rākṣasas huyen muy lejos.

Verse 12

अहं दानवधर्मेण विचरामि महीतलम् । कस्मात्त्वं शप्तुकामासि मम दोषो विचार्यताम्

Yo recorro la tierra conforme al código de los Dānavas. ¿Por qué, entonces, deseas maldecirme? Examínese mi falta.

Verse 13

पद्मावत्युवाच । मम धर्मः सुकायश्च त्वयैव परिनाशितः । अहं पतिव्रता साध्वी पतिकामा तपस्विनी

Padmāvatī dijo: «Mi dharma y mi hermoso cuerpo han sido arruinados por ti solo. Soy una pativratā, una mujer virtuosa, deseosa de mi esposo y entregada a la vida ascética».

Verse 14

स्वमार्गे संस्थिता पाप मायया परिनाशिता । तस्मात्त्वामप्यहं दुष्ट आधक्ष्यामि न संशयः

Oh pecador: aunque estabas firme en tu propio sendero, la māyā (ilusión) te ha arruinado. Por eso, a ti también, malvado, te abatiré; no hay duda.

Verse 15

गोभिल उवाच । धर्ममेव प्रवक्ष्यामि भवती यदि मन्यते । अग्निचिद्ब्राह्मणस्यापि श्रूयतां नृपनंदिनी

Gobhila dijo: «Ciertamente expondré el dharma, si así lo apruebas. Oh hija del rey, escucha también el relato de un brāhmaṇa que realizó el Agnicayana (rito del altar de fuego)».

Verse 16

जुह्वन्देवं द्विकालं यो न त्यजेदग्निमंदिरम् । स चाग्निहोत्री भवति यजत्येव दिनेदिने

Quien ofrece oblaciones al Fuego divino en ambos momentos del día y no abandona el santuario del fuego, ése se vuelve verdaderamente un Agnihotrin, sacrificando día tras día.

Verse 17

अन्यच्चैवं प्रवक्ष्यामि भृत्यधर्मं वरानने । मनसा कर्मणा वाचा विशुद्धो योऽपि नित्यशः

Y además, oh de hermoso rostro, explicaré el deber de un servidor: aquel que es siempre puro, en mente, en obra y en palabra.

Verse 18

नित्यमादेशकारी यः पश्चात्तिष्ठति चाग्रतः । स भृत्यः कथ्यते देवि पुण्यभागी न संशयः

Oh Diosa, quien cumple constantemente las órdenes—permaneciendo detrás y también delante, en servicio—es llamado verdadero servidor; participa del mérito, sin duda.

Verse 19

यः पुत्रो गुणवाञ्ज्ञाता पितरं पालयेच्छुभः । मातरं च विशेषेण मनसा काय कर्मभिः

Aquel hijo virtuoso, prudente y de buen carácter debe cuidar con deber a su padre; y con mayor razón aún a su madre, con la mente, el cuerpo y las obras.

Verse 20

तस्य भागीरथी स्नानमहन्यहनि जायते । अन्यथा कुरुते यो हि स पापीयान्न संशयः

Para él, el baño en la Bhāgīrathī (Gaṅgā) debe realizarse día tras día. Mas quien obra de otro modo, sin duda, se vuelve más pecador.

Verse 21

अन्यच्चैवं प्रवक्ष्यामि पतिव्रतमनुत्तमम् । वाचा सुमनसा चैव कर्मणा शृणु भामिनि

Y además, expondré ahora este ideal insuperable de la pativrata, la esposa fiel. Escucha, oh hermosa: cómo se sostiene en la palabra, en la mente virtuosa y en la acción.

Verse 22

शुश्रूषां कुरुते या हि भर्तुश्चैव दिन दिने । तुष्टे भर्त्तरि या प्रीता न त्यजेत्क्रोधनं पुनः

La esposa que, día tras día, presta solícito servicio a su marido, y que es afectuosa cuando él está complacido, no debe volver a caer en la ira, sino guardar el dominio de sí.

Verse 23

तस्य दोषं न गृह्णाति ताडिता तुष्यते पुनः । भर्त्तुः कर्मसु सर्वेषु पुरतस्तिष्ठते सदा

No toma en cuenta su falta; aun si es golpeada, vuelve a quedar complacida. En todas las tareas de su esposo, siempre permanece delante de él, pronta a servir.

Verse 24

सा चापि कथ्यते नारी पतिव्रतपरायणा । पतितोपि पितापुत्रैर्बहुदोषसमन्वितः

Ella es llamada mujer consagrada al voto sagrado de fidelidad al esposo; aunque el padre haya caído, sus hijos lo consideran como alguien cargado de muchas faltas.

Verse 25

कस्मादपि च न त्याज्यः कुष्ठितः क्रुधितोऽपि वा । एवं पुत्राः शुश्रूषंति पितरं मातरं किल

Por ningún motivo deben abandonarse a los padres, aunque padezcan lepra o aunque estén airados. Así, en verdad, los hijos han de servir con obediencia a su padre y a su madre.

Verse 26

ते यांति परमं लोकं तद्विष्णोः परमं पदम् । एवं हि स्वामिनं ये वै उपाचरंति भृत्यकाः

Ellos alcanzan el reino supremo, la morada suprema de Viṣṇu. Así, en verdad, llegan a esa meta los servidores que atienden fielmente a su señor.

Verse 27

पत्युर्लोकं प्रयांत्येते प्रसादात्स्वामिनस्तदा । अग्निं नैव त्यजेद्विप्रो ब्रह्मलोकं प्रयाति सः

Por la gracia de su señor, ellas alcanzan entonces el mundo de su esposo. Pero el brāhmaṇa nunca debe abandonar el fuego sagrado; él alcanza el mundo de Brahmā.

Verse 28

अग्नित्यागकरो विप्रो वृषलीपतिरुच्यते । स्वामिद्रोही भवेद्भृत्यः स्वामित्यागान्न संशयः

Se dice que el brāhmaṇa que abandona el fuego sagrado llega a ser como quien está casado con una mujer śūdra; y el sirviente que abandona a su señor se vuelve traidor a su señor, sin duda alguna.

Verse 29

अग्निं च पितरं चैव न त्यजेत्स्वामिनं शुभे । सदा विप्रः सुतो भृत्यः सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

Oh bienaventurada, jamás se debe abandonar el fuego sagrado, al padre ni al señor. El brāhmaṇa, el hijo y el servidor han de permanecer siempre firmes: esto es verdad; en verdad, te lo digo.

Verse 30

परित्यज्य प्रगच्छंति ते यांति नरकार्णवम् । पतितं व्याधितं देवि विकलं कुष्ठिनं तथा

Quienes los abandonan y se marchan avanzan hacia el océano del infierno. Esto vale para quien abandona al caído, al enfermo, oh Diosa, al incapacitado y también al leproso.

Verse 31

सर्वकर्मविहीनं च गतवित्तादिसंचयम् । भर्तारं न त्यजेन्नारी यदि श्रेय इहेच्छति

Aunque el esposo carezca de toda ocupación y haya perdido su riqueza y demás bienes, la mujer no debe abandonarlo si desea el verdadero bien en esta misma vida.

Verse 32

त्यक्त्वा कांतं व्रजेन्नारी अन्यत्कार्यमिहेच्छति । सा मता पुंश्चली लोके सर्वधर्मबहिष्कृता

La mujer que abandona a su amado y va a otra parte, deseando aquí otro asunto, es tenida en el mundo por inconstante y queda excluida de todo honor dhármico.

Verse 33

गते भर्तरि या ग्रामं भोगं शृंगारमेव च । लौल्याच्च कुरुते नारी पुंश्चली वदते जनः

Cuando el esposo está ausente, la mujer que, por ansia voluble, va por la aldea, se entrega a los placeres sensuales y al adorno, es llamada por la gente una mujer lasciva.

Verse 34

एवं धर्मं विजानामि वेदशास्त्रैश्च संमतम् । दानवा राक्षसाः प्रेता धात्रा सृष्टा यदादितः

Así comprendo el dharma, confirmado por los Vedas y los śāstras: que los Dānavas, los Rākṣasas y los Pretas fueron creados por el Creador al principio.

Verse 35

तत्रेह कारणं सर्वं प्रवक्ष्यामि न संशयः । ब्राह्मणा दानवाश्चैव पिशाचाश्चैव राक्षसाः

Aquí expondré toda la causa, sin duda alguna: acerca de los Brāhmaṇas, los Dānavas, los Piśācas y también los Rākṣasas.

Verse 36

धर्मार्थं सकलं प्रोक्तमधीतं तैस्तु सुंदरि । विंदंति सकलं सर्वे आचरंति न दानवाः

Todo lo relativo al dharma les ha sido enseñado y por ellos estudiado, oh hermosa. Todos lo conocen por completo; sin embargo, los Dānavas no lo practican.

Verse 37

विधिहीनं प्रकुर्वंति दानवा ज्ञानवर्जिताः । अन्यायेन व्रजंत्येते मानवा विधिवर्जिताः

Carentes de las debidas prescripciones, los Dānavas actúan sin verdadero entendimiento. Del mismo modo, estos humanos—faltos del recto procedimiento—avanzan por la senda de la injusticia.

Verse 38

तेषां शासनहेत्वर्थं कृता एतेपि नान्यथा । विधिहीनं प्रकुर्वंति ये हि धर्मं नराधमाः

Estos también fueron establecidos únicamente para refrenarlos, y por ninguna otra razón: porque esos hombres viles que practican el dharma lo hacen sin atender a la regla y al debido procedimiento.

Verse 39

तान्वयं शासयामो वै दंडेन महता किल । भवत्या दारुणं कर्म कृतमेव सुनिर्घृणम्

Por ello, en verdad los castigaremos con un gran escarmiento; pues por ti se ha cometido ciertamente una acción cruel, totalmente despiadada.

Verse 40

गार्हस्थ्यं च परित्यज्य अत्रायाता किमर्थतः । वदस्येवं मुखेनापि अहं हि पतिदेवता

«¿Por qué has abandonado la vida de hogar y has venido aquí? ¿Cómo puedes siquiera pronunciar tales palabras? Pues yo soy aquella para quien el esposo es la misma deidad.»

Verse 41

कर्मणा नास्ति तद्दृष्टं पतिदैवत्यमेव ते । भर्तारं तं परित्यज्य किमर्थं त्वमिहागता

No veo que esto haya ocurrido por obra del karma; pues para ti, la verdadera obligación divina es sólo la devoción al esposo. Habiendo abandonado a ese marido, ¿por qué razón has venido aquí?

Verse 42

शृंगारं भूषणं वेषं कृत्वा तिष्ठसि निर्घृणा । किमर्थं हि कृतं पापे कस्यहेतोर्वदस्व मे

Adornada con galas—joyas y atavíos—te quedas ahí sin compasión. Dime, pecadora: ¿con qué propósito se hizo este acto, y por causa de quién?

Verse 43

निःशंका वर्त्तसे चापि प्रमत्ता गिरिकानने । मया त्वं साधिता पापा दंडेन महता शृणु

Andas sin temor, desenfrenada en el bosque de la montaña. Pero ahora te he sometido, oh pecadora, con un gran castigo: ¡escucha!

Verse 44

अधर्मचारिणी दुष्टा पतिं त्यक्त्वा समागता । क्वास्ते तत्पतिदेवत्वं दर्शय त्वं ममाग्रतः

Oh mujer malvada que vives en la injusticia, habiendo abandonado a tu esposo has venido aquí. ¿Dónde está tu supuesta devoción a tu esposo como un dios? Muéstramela aquí, ante mis ojos.

Verse 45

भवती पुंश्चली नाम यया त्यक्तः स्वकः पतिः । पृथक्छय्या यदा नारी तदा सा पुंश्चली मता

Se le llama 'puṃścalī' a la mujer que ha abandonado a su propio esposo; y cuando una mujer yace separada de su marido, entonces ella también es considerada una puṃścalī.

Verse 46

योजनानां शतैकस्य सोन्तरेण प्रवर्त्तते । क्वास्ति ते पतिदैवत्यं पुंश्चल्याचारचारिणी

En el lapso de apenas cien yojanas andas de esa manera. ¿Dónde está, entonces, tu devoción a tu esposo como tu propia deidad, oh mujer que sigues la conducta de una libertina?

Verse 47

निर्लज्जे निर्घृणे दुष्टे किं मे वदसि संमुखी । तपसः क्वास्ति ते भावः क्व तेजोबलमेव च

¡Oh desvergonzada, despiadada y malvada! ¿Por qué me hablas cara a cara? ¿Dónde está en ti el verdadero espíritu de austeridad, y dónde están tu resplandor y tu fuerza?

Verse 48

दर्शयस्व ममाद्यैव बलवीर्यपराक्रमम् । पद्मावत्युवाच । स्नेहेनापि समानीता श्रूयतामसुराधम

"Muéstrame, este mismo día, tu fuerza, valor y destreza". Padmāvatī dijo: "Aunque he sido traída aquí incluso por afecto, escucha, oh el más vil de los asuras".

Verse 49

भर्तुर्गेहादहं पित्रा क्वास्ते तत्र च पातकम् । नैव कामान्न लोभाच्च न मोहान्न च मत्सरात्

«Mi padre me sacó de la casa de mi esposo: ¿dónde está ahí mi pecado? No fue por deseo, ni por codicia, ni por engaño, ni por envidia.»

Verse 50

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे । पंचाशत्तमोऽध्यायः

Así concluye el quincuagésimo capítulo del Bhūmi-khaṇḍa del Śrī Padma Purāṇa, en el relato de Vena: la narración de las acciones de Sukalā.

Verse 51

भवंतं माथुरं ज्ञात्वा गताहं सम्मुखं तव । मायाविनं यदा जाने त्वामेवं दानवाधम

Sabiendo que eras un hombre nacido en Mathurā, fui a tu encuentro. Pero cuando supe que eres un embaucador, así eres en verdad el más vil de los Dānavas.

Verse 52

एकेन हुंकृतेनैव भस्मीभूतं करोम्यहम् । गोभिल उवाच । चक्षुर्हीना न पश्यंति मानवाः शृणु सांप्रतम्

«Con una sola exclamación de “huṃ” lo reduciré a cenizas.» Dijo Gobhila: «Los hombres, faltos del verdadero ver, no perciben la realidad. Escucha ahora lo que digo.»

Verse 53

धर्मनेत्रविहीना त्वं कथं जानासि मामिह । यदा ते भाव उत्पन्नः पितुर्गेहं प्रति शृणु

Privado del ojo del dharma, ¿cómo puedes reconocerme aquí? Cuando en ti nazca la recta comprensión, entonces escucha: vuelve tu atención hacia la casa de tu padre.

Verse 54

पतिध्यानं परित्यज्य मुक्ता ध्यानेन त्वं तदा । ज्ञाननेत्रं तदा नष्टं स्फुटं च हृदये तव

Abandonando la meditación en tu esposo, entonces buscaste la liberación por otra meditación; en ese momento, el ojo del verdadero conocimiento en tu corazón se perdió con claridad.

Verse 55

कथं मां त्वं विजानासि ज्ञानचक्षुर्हता भुवि । कस्या माता पिता भ्राता कस्याः स्वजनबांधवाः

¿Cómo me reconoces, cuando en esta tierra he sido privado del ojo del conocimiento? ¿De quién soy madre, de quién padre, de quién hermano—y de quiénes son mis propios parientes y deudos?

Verse 56

सर्वस्थाने पतिर्ह्येको भार्यायास्तु न संशयः । इत्युक्त्वा हि प्रहस्यैव गोभिलो दानवाधमः

«En toda circunstancia, el esposo es el único señor de la esposa; de esto no hay duda». Dicho esto, Gobhila—el más vil de los Dānavas—rió a carcajadas.

Verse 57

न भयं विद्यते तेऽद्य ममापि शृणु पुंश्चलि । किं भवेत्तव शापेन वृथैव परिकंपसे

No hay temor para ti hoy; escúchame también, oh mujer licenciosa. ¿Qué podría hacer tu maldición? Tiemblas en vano.

Verse 58

ममगेहं समाश्रित्य भुंक्ष्व भोगान्मनोऽनुगान् । पद्मावत्युवाच । गच्छ पापसमाचार किं त्वं वदसि निर्घृणः

«Refugiándote en mi casa, goza de los placeres que complacen tu mente». Dijo Padmāvatī: «Vete, tú de conducta pecaminosa; ¿qué dices, despiadado?»

Verse 59

सतीभावेन संस्थास्मि पतिव्रतपरायणा । धक्ष्यामि त्वां महापाप यद्येवं तु वदिष्यसि

Permanezco firme en el espíritu de una esposa casta y fiel, enteramente consagrada a mi esposo. ¡Oh gran pecador! Si hablas de ese modo, te consumiré en fuego.

Verse 60

एवमुक्त्वा तथैकांते निषसाद महीतले । दुःखेन महताविष्टां तामुवाच स गोभिलः

Dicho esto, se sentó aparte, en un lugar retirado, sobre el suelo; y Gobhila habló a ella, que estaba abatida por un gran dolor.

Verse 61

तवोदरे मया न्यस्तं स्ववीर्यं सुकृतं शुभे । तस्मादुत्पत्स्यते पुत्रस्त्रैलोक्यक्षोभकारकः

Oh señora auspiciosa, he depositado en tu vientre mi propia semilla poderosa, como acto meritorio; por ello nacerá un hijo que sacudirá los tres mundos.

Verse 62

एवमुक्त्वा जगामाथ गोभिलो दानवस्तदा । गते तस्मिन्दुराचारे दानवे पापचारिणी

Dicho esto, Gobhila, el Dānava, se marchó entonces. Cuando aquel Dānava de mala conducta y obras impías se hubo ido, la mujer pecadora quedó allí.

Verse 63

दुःखेन महताविष्टा नृपकन्या रुरोद ह

Abrumada por un gran dolor, la hija del rey rompió a llorar.