Adhyaya 40

Verse 1

वेन उवाच । नित्यदानफलं देव त्वत्तः पूर्वं मया श्रुतम् । नैमित्तिकस्य दानस्य दत्तस्यापि हि यत्फलम्

Vena dijo: «Oh Deva, antes he oído de ti el fruto de la caridad constante (diaria). Ahora, ¿cuál es el fruto de la caridad ocasional, dada también en una ocasión determinada?»

Verse 2

तत्फलं मे समाचक्ष्व त्वत्प्रसादात्प्रयत्नतः । महातृप्तिं न गच्छामि श्रोतुं श्रद्धा प्रवर्तते

Explícame plenamente ese fruto, por tu gracia y con esmerado empeño. No alcanzo completa satisfacción; mi fe por seguir escuchando continúa creciendo.

Verse 3

विष्णुरुवाच । नैमित्तिकं प्रवक्ष्यामि दानमेव नृपोत्तम । महापर्वणि संप्राप्ते येन दानानि श्रद्धया

Viṣṇu dijo: Oh el mejor de los reyes, explicaré la dāna ocasional: aquella caridad por la cual, cuando llega una gran ocasión sagrada, se ofrecen dones con fe.

Verse 4

सत्पात्रेभ्यः प्रदत्तानि तस्य पुण्यफलं शृणु । गजं रथं प्रदत्ते यो ह्यश्वं चापि नृपोत्तम

Escucha el fruto meritorio de las dádivas ofrecidas a recipientes dignos: oh el mejor de los reyes, quien dona un elefante, un carro y aun un caballo…

Verse 5

स च भृत्यैस्तु संयुक्तः पुण्यदेशे नृपोत्तमः । जायते हि महाराज मत्प्रसादान्न संशयः

Y ese mejor de los reyes, acompañado de sus servidores, nacerá ciertamente en una tierra sagrada, oh gran rey, por mi gracia; de ello no hay duda.

Verse 6

राजा भवति धर्मात्मा ज्ञानवान्बलवान्सुधीः । अजेयः सर्वभूतानां महातेजाः प्रजायते

Llega a ser un rey de espíritu justo, instruido, fuerte y verdaderamente sabio; invencible para todos los seres, nace dotado de gran esplendor.

Verse 7

महापर्वणि संप्राप्ते भूमिदानं ददाति यः । गोदानं वा महाराज सर्वभोगपतिर्भवेत्

Oh gran rey, cuando llega una gran festividad sagrada, quienquiera que done tierra —o incluso done una vaca— se convierte en señor de todos los goces, alcanzando abundante prosperidad.

Verse 8

ब्राह्मणाय सुपुण्याय दानं दद्यात्प्रयत्नतः । महादानानि यो दद्यात्तीर्थे पर्वणि पात्रवित्

Con empeño sincero debe darse caridad a un brāhmaṇa de gran virtud. Quien, conociendo la dignidad del recipiente, ofrece grandes dones en un tīrtha y en los días de parvan, alcanza gran mérito.

Verse 9

तेषां चिह्नं प्रवक्ष्यामि भूपतित्वं प्रजायते । तीर्थे पर्वणि संप्राप्ते गुप्तदानं ददाति यः

Declararé su señal distintiva, por la cual nace la soberanía: cuando se llega a un tīrtha en tiempo de fiesta sagrada, quien da limosna en secreto—alcanza la realeza.

Verse 10

निधीनामाशुसंप्राप्तिरक्षरा परिजायते । महापर्वणि संप्राप्ते तीर्थेषु ब्राह्मणाय च

El pronto logro de tesoros surge infaliblemente—sobre todo cuando llega una gran ocasión sagrada—por las obras realizadas en los tīrthas y también por dar u honrar a un brāhmaṇa.

Verse 11

सुचैलं च महादानं कांचनेन समन्वितम् । पुण्यं फलं प्रवक्ष्यामि तस्य दानस्य भूपते

Y ahora declararé, oh rey, el fruto meritorio de ese gran don: finas vestiduras acompañadas de oro.

Verse 12

जायंते बहवः पुत्राः सुगुणा वेदपारगाः । आयुष्मंतः प्रजावंतो यशः पुण्यसमन्विताः

Nacen muchos hijos—virtuosos, versados en los Vedas—longevos, con descendencia, y dotados de fama y mérito.

Verse 13

विपुलाश्चैव जायंते स्फीता लक्ष्मीर्महामते । सौख्यं च लभते पुण्यं धर्मवान्परिजायते

Y en verdad surgen abundantes beneficios; prosperidad y fortuna florecen, oh sabio. Se alcanza dicha y mérito, y nace una persona justa en tal linaje.

Verse 14

महापर्वणि संप्राप्ते तीर्थे गत्वा प्रयत्नतः । कपिलां कांचनीं दद्याद्ब्राह्मणाय महात्मने

Cuando llega el gran día de la fiesta sagrada, debe uno, con empeño, ir a un tīrtha y ofrecer a un noble brāhmaṇa una vaca kapilā, adornada con oro.

Verse 15

तस्य पुण्यं प्रवक्ष्यामि दानस्य च महामते । कपिलादो महाराज सर्वसौख्यान्प्रभुंजति

Oh magnánimo, declararé el mérito de ese don. Al ofrecer una vaca kapilā, oh rey, se goza de toda clase de dicha.

Verse 16

यावद्ब्रह्मा प्रजीवेत्स तावत्तिष्ठति तत्र सः । महापर्वणि संप्राप्ते अलंकृत्य च गां तदा

Mientras viva Brahmā, tanto tiempo permanece él allí. Y cuando llega el gran día de la fiesta, entonces se adorna la vaca en ese momento.

Verse 17

कांचनेनापि संयुक्तां वस्त्रालंकारभूषणैः । तस्य दानस्य राजेंद्र फलभोगं वदाम्यहम्

Aun si va acompañada de oro, vestiduras, adornos y joyas—oh señor de reyes—ahora describiré el goce de los frutos que nacen de tal don.

Verse 18

विपुला जायते लक्ष्मीर्दानभोगसमाकुला । सर्वविद्यापतिर्भूत्वा विष्णुभक्तो भवेत्किल

Surge una abundante Lakṣmī, colmada de la dicha del dar y del digno disfrute. Haciéndose señor de todas las ciencias, uno llega en verdad a ser devoto de Viṣṇu.

Verse 19

विष्णुलोके वसेन्मर्त्यो यावत्तिष्ठति मेदिनी । तीर्थं गत्वा तु यो दद्याद्ब्राह्मणाय विभूषणम्

Un mortal mora en el mundo de Viṣṇu mientras perdure la tierra, si, tras ir a un tīrtha, ofrece como dádiva un adorno a un brāhmaṇa.

Verse 20

भुक्त्वा तु विपुलान्भोगानिन्द्रेण क्रीडते सह । महापर्वणि संप्राप्ते वस्त्रं च द्विजपुंगवे

Tras gozar de abundantes deleites, se recreó junto con Indra. Al llegar la gran festividad, ofreció una vestidura al excelente brāhmaṇa.

Verse 21

दत्त्वान्नं भूमिसंयुक्तं पात्रे श्रद्धासमन्वितः । मोदते स तु वैकुंठे विष्णुतुल्यपराक्रमः

Habiendo dado alimento junto con una dádiva de tierra a un digno recipiente, con fe, se regocija en Vaikuṇṭha, con un valor comparable al de Viṣṇu.

Verse 22

सवस्त्रं कांचनं दत्त्वा द्विजाय परिशांतये । स्वेच्छया अग्निसदृशो वैकुंठे स वसेत्सुखी

Habiendo dado oro junto con vestiduras a un brāhmaṇa para su plena satisfacción, él—resplandeciente como el fuego a voluntad—habita feliz en Vaikuṇṭha.

Verse 23

सुवर्णस्य सुकुंभं च घृतेन परिपूरयेत् । पिधानं रौप्यं कर्तव्यं वस्त्रहारैरलंकृतम्

Debe llenarse con ghee una hermosa vasija de oro. Su tapa ha de ser de plata y estar adornada con vestiduras y guirnaldas.

Verse 24

पुष्पमालान्वितं कुर्याद्ब्रह्मसूत्रेण शोभितम् । प्रतिष्ठितं वेदमंत्रैस्तं संपूज्य महामते

Debe prepararse adornado con una guirnalda de flores y embellecido con el sagrado Brahma-sūtra (hilo sagrado). Tras instalarlo con mantras védicos, debe rendírsele plena adoración, oh magnánimo.

Verse 25

उपचारैः पवित्रैश्च षोडशैः परिपूजयेत् । स्वलंकृत्य ततो दद्याद्ब्राह्मणाय महात्मने

Debe adorarse plenamente con las dieciséis ofrendas rituales puras; luego, tras adornarlo, debe entregarse a un brāhmaṇa noble y de gran alma.

Verse 26

षोडशैव ततो गावः सवस्त्राः कांस्यदोहनाः । कुंभयुक्ताश्च चत्वारो दक्षिणां च सकांचनाम्

Luego (debe ofrecerse) dieciséis vacas, cada una con paños y con vasijas de ordeño de bronce; y también cuatro cántaros de agua (kumbhas), junto con una dakṣiṇā que incluya oro.

Verse 27

तथा द्वादशका गावो वस्त्रालंकारभूषणाः । पृथग्भूताय विप्राय दातव्या नात्र संशयः

Asimismo, doce vacas—junto con vestiduras, ornamentos y joyas—deben darse a un brāhmaṇa apartado como destinatario designado; de ello no hay duda.

Verse 28

एवमादीनि दानानि अन्यानि नृपनंदन । तीर्थकालं सुसंप्राप्य विप्रावसथमेव च

Oh príncipe, también deben darse otros dones de esta clase, habiendo alcanzado debidamente el tiempo propicio en un tīrtha sagrado, y asimismo en la morada de un brāhmaṇa.

Verse 29

श्रद्धाभावेन दातव्यं बहुपुण्यकरं भवेत् । विष्णुरुवाच । विष्णुमुद्दिश्य यद्दानं कामनापरिकल्पितम्

La dádiva debe ofrecerse con fe; así se vuelve fuente de abundante mérito. Dijo Viṣṇu: aquella donación que se ofrece teniendo a Viṣṇu en el corazón, aun cuando haya sido concebida con deseo de frutos…

Verse 30

तस्य दानस्य भावेन भावनापरिभावितः । तादृक्फलं समश्नाति मानुषो नात्र संशयः

El ser humano, impregnado por la intención de ese don y moldeado por tal contemplación, sin duda participa de un fruto correspondiente; de ello no hay duda.

Verse 31

अभ्युदयं प्रवक्ष्यामि यज्ञादिषु प्रवर्तते । तेन दानेन तस्यापि श्रद्धया च द्विजोत्तम

Explicaré el rito llamado Abhyudaya, que se realiza en relación con los yajñas y otros actos sagrados. Por ese don—y también por la fe, oh el mejor de los dos veces nacidos—(se alcanza el mérito buscado).

Verse 32

प्रज्ञावृद्धिं समाप्नोति न च दुःखं प्रविंदति । भोगान्भुनक्ति धर्मात्मा जीवमानस्तु सांप्रतम्

Alcanza aumento de sabiduría y no halla sufrimiento. Aun viviendo aquí y ahora, el de alma justa goza de placeres dignos.

Verse 33

ऐंद्रांस्तु भुंक्ते भोगान्स दाता दिव्यां गतिं गतः । स्वकुलं नयते स्वर्गं कल्पानां च सहस्रकम्

Ese generoso dador goza de placeres celestiales como los de Indra y alcanza un estado divino; y conduce a su propio linaje al cielo por mil kalpas.

Verse 34

एवमाभ्युदयं प्रोक्तं प्राप्तं तेषु वदाम्यहम् । कायस्य च क्षयं ज्ञात्वा जरया परिपीडितः

Así he descrito el auge de prosperidad que les sobrevino. Ahora diré lo que siguió: conociendo el desgaste del cuerpo y oprimido por la vejez, quedó afligido.

Verse 35

दानं तेन प्रदातव्यमाशां कस्य न कारयेत् । मृते च मयि मे पुत्रा अन्ये स्वजनबांधवाः

Por ello debe dar limosna: ¿quién no despertaría esperanza en los demás? Y cuando yo muera, estarán mis hijos y otros parientes y deudos.

Verse 36

कथमेते भविष्यंति मां विना सुहृदो मम । तेषां मोहात्प्रमुग्धो वै न ददाति स किंचन

«¿Cómo se las arreglarán sin mí estos amigos queridos? Cegado por el apego hacia ellos, en verdad no les da absolutamente nada.»

Verse 37

मृत्युं प्रयाति मोहात्मा रुदंति मित्रबांधवाः । दुःखेन पीडिताः सर्वे मायामोहेन पीडिताः

El alma extraviada va hacia la muerte; lloran amigos y parientes. Todos son oprimidos por el dolor, atormentados por el engaño nacido de Māyā.

Verse 38

संकल्पयंति दानानि मोक्षं वै चिंतयंति च । तस्मिन्मृते महाराज मायामोहे गते सति

Resuelven hacer dádivas de caridad y también meditan en la liberación (mokṣa). Pero cuando aquel muere, oh gran rey, y sobre ellos cae el engaño de Māyā,

Verse 39

विस्मरंति च दानानि लोभात्मानो ददंति न । योऽसौ मृतो महाराज यमपंथं सुदुःखितः

Los dominados por la codicia olvidan el deber de dar y no hacen donación. Tal hombre, oh gran rey, al morir recorre el camino de Yama en gran aflicción.

Verse 40

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे । वेनोपाख्याने चत्वारिंशोऽध्यायः

Así, en el Śrī Padma Purāṇa—en el Bhūmi-khaṇḍa de la recopilación de cincuenta y cinco mil versos—concluye el capítulo cuadragésimo del episodio narrativo acerca de Vena.

Verse 41

कस्य पुत्राश्च पौत्राश्च कस्य भार्या नृपोत्तम । संसारे नास्ति कः कस्य तस्माद्दानं प्रदीयते

¿De quién son los hijos y los nietos, y de quién es la esposa, oh el mejor de los reyes? En este mundo nadie pertenece verdaderamente a nadie; por eso debe darse caridad.

Verse 42

ज्ञानवता प्रदातव्यं स्वयमेव न संशयः । अन्नं पानं च तांबूलमुदकं कांचनं तथा

Ciertamente, quien posee discernimiento debe dar por sí mismo, sin duda. (Ha de ofrecer) alimento y bebida, betel (tāmbūla), agua y asimismo oro.

Verse 43

युग्मं वस्त्रं च छत्रं च स्वयमेव न संशयः । जलपात्राण्यनेकानि सोदकानि नृपोत्तम

Un par de vestiduras y un paraguas—ciertamente, con su propia mano, sin duda—y muchas vasijas de agua llenas, oh el mejor de los reyes.

Verse 44

वाहनानि विचित्राणि यानान्येव महामते । नानागंधान्सकर्पूरं यमपंथ सुखप्रदे

Oh magnánimo, hay vehículos maravillosos—en verdad, espléndidos carruajes—colmados de múltiples fragancias y alcanfor, que vuelven grato y consolador el camino hacia Yama.

Verse 45

उपानहौ प्रदातव्ये यदीच्छेद्विपुलं सुखम् । एतैर्दानैर्महाराज यमपंथं सुखेन वै

Si uno desea abundante dicha, debe donar calzado. Con tales dádivas, oh gran rey, se recorre en verdad con facilidad el camino de Yama.

Verse 46

प्रयाति मानवो राजन्यमदूतैरलंकृतम्

Oh rey, el hombre parte, engalanado y escoltado por los mensajeros de Yama.