Adhyaya 119

Verse 1

एकोनविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः । कपिंजल उवाच । यस्याः प्रहसनात्तात सुहृद्यानि भवंति वै । पुष्पाणि दिव्यगंधीनि दुर्लभानि सुरासुरैः

Kapiñjala dijo: «Querido, por cuya risa nacen flores deleitosas de fragancia divina, flores difíciles de obtener incluso para dioses y asuras».

Verse 2

कस्मात्तु देवताः सर्वाः प्रवांछंति महामते । शंकरः सुखमायाति हास्यपुष्पैः सुपूजितः

Oh magnánimo, ¿por qué anhelan esto todos los dioses? Cuando Śaṅkara es debidamente adorado con flores ofrecidas en gozo y risa, acude pronto y con benevolencia.

Verse 3

को गुणस्तस्य पुष्पस्य तन्मे कथय विस्तरात् । कामोदा सा भवेत्का तु कस्य पुत्री वरांगना

«¿Cuál es la virtud, la cualidad especial, de esa flor? Dímelo con detalle. Y esa hermosa doncella llamada Kāmodā, ¿de quién es hija?»

Verse 4

हास्यात्तस्या महाभाग सुपुष्पाणि भवंति च । को गुणस्तत्कथां ब्रूहि सकलां विस्तरेण च

Oh noble señor, de su sonrisa nacen incluso flores excelentísimas. ¿Cuál es la virtud que hay tras ello? Cuéntame toda su historia con amplitud.

Verse 5

कुंजल उवाच । पुरा देवैर्महादैत्यैः कृत्वा सौहार्दमुत्तमम् । ममंथुः सागरं क्षीरममृतार्थं समुद्यताः

Kuṁjala dijo: Antaño, los Devas y los poderosos Dānavas, tras sellar un excelente pacto de amistad, se dispusieron a batir el Océano de Leche para obtener amṛta, el néctar de la inmortalidad.

Verse 6

मथनाद्देवदैत्यानां कन्यारत्नचतुष्टयम् । वरुणेन दर्शितं पूर्वं सोमेनैव तथा पुनः

Del batido realizado por los Devas y los Daityas surgió un cuádruple tesoro de doncellas-joya; primero lo mostró Varuṇa, y de nuevo, del mismo modo, Soma.

Verse 7

पश्चात्संदर्शितं पुण्यममृतं कलशे स्थितम् । कन्या चतुष्टयं पूर्वं देवानां हितमिच्छति

Después fue mostrado el sagrado amṛta, colocado en un cántaro; y antes, el grupo de cuatro doncellas deseaba el bien de los Devas.

Verse 8

सुलक्ष्मीर्नाम सा चैका द्वितीया वारुणी तथा । ज्येष्ठा नाम तथा ख्याता कामोदान्या प्रचक्षते

Una de ellas se llama Sulakṣmī; la segunda, asimismo, es llamada Vāruṇī. Otra es célebre con el nombre de Jyeṣṭhā, y otra más es descrita como Kāmodā.

Verse 9

तासां मध्ये वरा श्रेष्ठा पूर्वं जाता महामते । तस्माज्ज्येष्ठेति विख्याता लोके पूज्या सदैव हि

Entre ellas, oh magnánimo, la mejor y más excelsa nació primero; por eso es conocida como “Jyeṣṭhā” y es siempre digna de adoración en el mundo.

Verse 10

वारुणीपानरूपा च पयःफेनसमुद्भवा । अमृतस्य तरंगाच्च कामोदाख्या बभूव ह

Asumiendo la forma de Vāruṇī, la bebida embriagante, nacida de la espuma de la leche, y de las olas del amṛta, ella llegó en verdad a ser conocida como Kāmodā.

Verse 11

सोमो राजा तथा लक्ष्मीर्जज्ञाते अमृतादपि । त्रैलोक्यभूषणः सोमः संजातः शंकरप्रियः

El rey Soma y Lakṣmī también nacieron del néctar. Soma—ornamento de los tres mundos—vino a existir, amado de Śaṅkara.

Verse 12

मृत्युरोगहरा जाता सुराणां वारुणी तथा । ज्येष्ठासु पुण्यदा जाता लोकानां हितमिच्छताम्

Vāruṇī surgió para los devas como removedora de muerte y enfermedad; y entre las mayores, Jyeṣṭhā se manifestó como dadora de mérito para quienes desean el bienestar del mundo.

Verse 13

अमृतादुत्थिता देवी कामोदा नाम पुण्यदा । विष्णोः प्रीत्यै भविष्ये तु वृक्षरूपं प्रयास्यति

Del néctar surgió la diosa llamada Kāmodā, dadora de mérito; y en el porvenir, para complacer a Viṣṇu, asumirá la forma de un árbol.

Verse 14

विष्णुप्रीतिकरी सा तु भविष्यति सदैव हि । तुलसी नाम सा पुण्या भविष्यति न संशयः

En verdad, ella será siempre quien complace a Viṣṇu. Se convertirá en la santa llamada Tulasī; de ello no hay duda.

Verse 15

तया सह जगन्नाथो रमिष्यति न संशयः । तुलस्याः पत्रमेकं यो नीत्वा कृष्णाय दास्यति

Con ella, Jagannātha se deleitará sin duda. Quien lleve aunque sea una sola hoja de Tulasī y la ofrezca a Kṛṣṇa, alcanza Su favor.

Verse 16

मेने तस्योपकाराणां किमस्मै च ददाम्यहम् । इत्येवं चिंतयेन्नित्यं तस्य प्रीतिकरो भवेत्

Uno debe pensar siempre: «He considerado sus obras de ayuda; ¿qué puedo darle yo en retribución?» Pensando así cada día, uno se vuelve causa de su gozo.

Verse 17

एवं कामोद नामासौ पूर्वं जाता समुद्रजा । यदा सा हसते देवी हर्षगद्गदभाषिणी

Así, aquella diosa llamada Kāmodā fue antaño nacida del océano. Cuando la diosa ríe, su voz se entrecorta, ahogada por el júbilo.

Verse 18

सौहृद्यानि सुगंधीनि मुखात्तस्याः पतंति वै । अम्लानानि सुपुष्पाणि यो गृह्णाति समुद्यतः

De su boca caen en verdad fragantes señales de benevolencia: flores hermosas, sin marchitar, que el devoto diligente recibe.

Verse 19

पूजयेच्छंकरं देवं ब्रह्माणं माधवं तथा । तस्य देवाः प्रतुष्यंति यदिच्छति ददंति तत्

Debe adorarse al Señor Śaṅkara, y también a Brahmā y a Mādhava; cuando quedan complacidos, los dioses conceden cuanto se desea.

Verse 20

रोदित्येषा यदा सा च केन दुःखेन दुःखिता । नेत्राश्रुभ्यो हि तस्यास्तु प्रभवंति पतंति च

Cuando ella llora, afligida por algún dolor, de sus ojos brotan lágrimas y caen hacia abajo.

Verse 21

तानि चैव महाभाग हृद्यानि सुमहांति च । सौरभेण विना तैस्तु यः पूजयति शंकरम्

Y esas ofrendas, oh muy afortunado, son en verdad gratas y excelentísimas. Pero quien adore a Śaṅkara con ellas, desprovistas de fragancia (del debido aroma)…

Verse 22

तस्य दुःखं च संतापो जायते नात्र संशयः । पुष्पैस्तु तादृशैर्देवान्सकृदर्चति पापधीः

Para él surgen la pena y el ardor del tormento, sin duda alguna. El de mente pecaminosa adora a los dioses aunque sea una vez con tales flores (impropias).

Verse 23

तस्य दुःखं प्रकुर्वंति देवास्तत्र न संशयः । एतत्ते सर्वमाख्यातं कामोदाख्यानमुत्तमम्

En verdad, los dioses provocan su sufrimiento; de ello no hay duda. Así te he narrado todo: el excelso relato conocido como el episodio de Kāmoda.

Verse 24

अथ कृष्णो विचिंत्यैव दृष्ट्वा विक्रमसाहसम् । विहुंडस्यापि पापस्य उद्यमं साहसं तदा

Entonces Kṛṣṇa, tras reflexionar un instante, vio el audaz valor y la temeraria empresa que el pecador Vihuṇḍa había emprendido en aquel momento.

Verse 25

नारदं प्रेषयामास मोहयैनं दुरासदम् । नारदस्त्वथ संश्रुत्य वाक्यं विष्णोर्महात्मनः

Envió a Nārada para engañar a aquel temible e inaccesible. Y Nārada, tras oír las palabras del magnánimo Viṣṇu, partió conforme a ellas.

Verse 26

गच्छमानं दुरात्मानं कामोदां प्रति दानवम् । गत्वा तमाह दैत्येंद्रं नारदः प्रहसन्निव

Cuando aquel Dānava de alma perversa se encaminaba hacia Kāmodā, Nārada se le acercó y habló a ese señor de los Daityas, como si sonriera.

Verse 27

क्व यासि त्वं च दैत्येंद्र सत्वरं च समातुरः । सांप्रतं केन कार्येण कस्यार्थं केन नोदितः

¿Adónde vas, oh señor de los Daityas, con tanta prisa y como agitado? Ahora, ¿para qué tarea te encaminas, en favor de quién y movido por quién?

Verse 28

ब्रह्मात्मजं नमस्कृत्य प्रत्युवाच कृतांजलि । कामोदपुष्पार्थमहं प्रस्थितो द्विजसत्तम

Tras inclinarse ante el hijo de Brahmā, respondió con las manos juntas: «Oh el mejor de los dos veces nacidos, he partido en busca de las flores de Kāmoda».

Verse 29

तमुवाच स धर्मात्मा पुष्पैः किं ते प्रयोजनम् । विप्रवर्यं पुनः प्राह कार्यकारणमात्मनः

Aquel de alma recta le dijo: «¿Para qué necesitas flores?» Luego, dirigiéndose de nuevo al mejor de los brāhmaṇas, expuso la causa y la intención de su propio acto.

Verse 30

नंदनस्य वनोद्देशे काचिन्नारी वरानना । तस्या दर्शनमात्रेण गतोऽहं कामवश्यताम्

En un paraje del bosque de Nandana había una mujer de hermoso rostro. Con sólo verla, caí bajo el dominio del deseo.

Verse 31

तया प्रोक्तोऽस्मि विप्रेंद्र पुष्पैः कामोदसंभवैः । पूजयस्व महादेवं पुष्पैस्तु सप्तकोटिभिः

Oh el mejor de los brāhmanes, ella me ordenó: «Rinde culto a Mahādeva con flores nacidas de Kāmoda; sí, con siete crores de flores».

Verse 32

ततस्ते सुप्रिया भार्या भविष्यामि न संशयः । तदर्थे प्रस्थितोऽस्म्यद्य कामोदाख्यं पुरं प्रति

Entonces me convertiré en tu esposa más amada, sin duda alguna. Por ello, hoy parto hacia la ciudad llamada Kāmoda».

Verse 33

तामहं कामयिष्यामि सिंधुजां शुणु सांप्रतम् । मनोल्लासैर्महाहासैर्हासयिष्याम्यहं पुनः

Escucha ahora: deseo a la doncella nacida del Sindhu. De nuevo, con deleites del corazón y con gran carcajada, la haré reír otra vez.

Verse 34

प्रीता सती महाभागा हसिष्यति पुनः पुनः । तद्धास्यं गद्गदं विप्र मम कार्यप्रवर्द्धनम्

Esa dama virtuosa y muy afortunada, complacida en su corazón, reirá una y otra vez. Oh brāhmaṇa, su risa—temblorosa y entrecortada por la emoción—hará prosperar mi propósito.

Verse 35

तस्माद्धास्यात्पतिष्यंति दिव्यानि कुसुमानि च । तैस्तु देवमुमाकांतं पूजयिष्यामि सांप्रतम्

Por ello, de esa risa caerán flores divinas; y con ellas adoraré ahora al Señor, el amado de Umā.

Verse 36

तेन पूजाप्रदानेन तुष्टो दास्यति मे फलम् । ईश्वरः सर्वभूतेशः शंकरो लोकभावनः

Complacido por esa ofrenda de adoración, el Señor me concederá el fruto. Él es Śaṅkara, soberano de todos los seres y bienhechor de los mundos.

Verse 37

नारद उवाच । तत्र दैत्य न गंतव्यं कामोदाख्ये पुरोत्तमे । विष्णुरस्ति सुमेधावी सर्वदैत्यक्षयावहः

Nārada dijo: «Oh Daitya, no debes ir allí, a la excelsa ciudad llamada Kāmodā, pues allí mora Viṣṇu, el sapientísimo, que trae la destrucción de todos los daityas».

Verse 38

येनोपायेन पुष्पाणि कामोदाख्यानि दानव । तव हस्ते प्रयास्यंति तमुपायं वदाम्यहम्

Oh Dānava, te diré el medio por el cual las flores llamadas ‘Kāmoda’ llegarán a tu mano.

Verse 39

गंगातोयेषु दिव्यानि पतिष्यंति न संशयः । वाहितानि जलैर्दिव्यैरागमिष्यंति सांप्रतम्

No hay duda de que los dones divinos caerán en las aguas del Gaṅgā; llevados por esas aguas sagradas, llegarán ahora aquí.

Verse 40

तानि त्वं तु प्रतिगृहाण सुहृद्यानि महांति च । गृहीत्वा तानि पुष्पाणि साधयस्व मनीप्सितम्

Por tanto, acoge esos grandes dones, gratos al corazón. Tomando esas flores, cumple lo que anhelas.

Verse 41

नारदो दानवश्रेष्ठं मोहयित्वा ततः पुनः । ततश्च स तु धर्मात्मा चिंतयामास वै पुनः

Después de embaucar al más excelso de los Dānavas, Nārada se retiró de nuevo; y aquel de alma justa volvió a reflexionar.

Verse 42

कथमश्रूणि सा मुंचेत्केनोपायेन दुःखिता । चिंतयानस्य तस्यैवं क्षणं वै नारदस्य च

«¿Cómo podrá aquella mujer afligida detener sus lágrimas, y por qué medio?» Así, pensando de este modo, Nārada guardó silencio por un instante.

Verse 43

ततो बुद्धिः समुत्पन्ना कामोदाख्यं पुरं गतः

Entonces surgió en él el entendimiento, y se dirigió a la ciudad llamada Kāmoda.

Verse 119

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे कामोदाख्याने एकोनविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः

Así concluye el capítulo ciento diecinueve del Śrī Padma Purāṇa, en el Bhūmi-khaṇḍa: dentro del relato de Vena, en la glorificación del Guru-tīrtha, en la historia de Cyavana y en el episodio llamado «Kāmodā».