Adhyaya 118

Verse 1

कपिंजल उवाच । गंगामुखे पुरा तात रोदमाना वरांगना । नेत्राभ्यामश्रुबिंदूनि पतंति च महाजले

Kapiñjala dijo: «Antaño, querido, en la desembocadura del Gaṅgā, una noble dama lloraba; y de sus ojos caían gotas de lágrimas en las vastas aguas».

Verse 2

गंगामध्ये निमज्जंति भवंति कमलानि च । पुष्पाणि दिव्यरूपाणि सौगंधानि महांति च

En medio del Gaṅgā brotan lotos, y también hay flores de forma divina, fragantes y magníficas, de gran tamaño.

Verse 3

तस्यास्तात सुनेत्राभ्यां किमर्थं प्रपतंति च । गंगोदके महाभाग निर्मला अश्रुबिंदवः

Oh, querido: ¿por qué de sus hermosos ojos caen lágrimas puras en las aguas del Gaṅgā, oh muy afortunado?

Verse 4

अस्थिचर्मावशेषस्तु जटाचीरधरः पुनः । तानि सौगंधयुक्तानि पद्मानि विचिनोति सः

Reducido a sólo huesos y piel, y de nuevo con las greñas enmarañadas y vestido de corteza, él recoge aquellos lotos colmados de fragancia.

Verse 5

हेमवर्णानि दिव्यानि नीत्वा शिवं समर्चयेत् । सा का नारी समाचक्ष्व स वा को हि महामते

Habiendo traído ofrendas divinas de tono dorado, debe adorarse debidamente a Śiva. Dime, oh magnánimo: ¿qué clase de mujer es ella, y quién es en verdad ese hombre?

Verse 6

अर्चयित्वा शिवं सोथ कस्मात्पश्चात्प्रदेवति । एतन्मे सर्वमाचक्ष्व यद्यहं वल्लभस्तव

«Después de adorar a Śiva, ¿por qué te lamentas luego, oh diosa? Dímelo todo, si en verdad me tienes por amado.»

Verse 7

कुंजल उवाच । शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि वृत्तांतं देवनिर्मितम् । चरित्रं सर्वपापघ्नं विष्णोश्चैव महात्मनः

Kuṃjala dijo: Escucha, hijo querido; relataré un suceso dispuesto por los dioses, un episodio que destruye todo pecado, acerca del magnánimo Señor Viṣṇu.

Verse 8

योसौ हुंडो महावीर्यो नहुषेण हतो रणे । तस्य पुत्रस्तु विख्यातो विहुंडस्तप आस्थितः

Aquel Huṇḍa de gran valor fue muerto por Nahuṣa en batalla. Su célebre hijo, Vihuṇḍa, emprendió entonces la práctica de austeridades.

Verse 9

निहतं पितरं श्रुत्वा सामात्यं सपरिच्छदम् । आयुपुत्रेण वीरेण नहुषेण बलीयसा

Al oír que su padre había sido muerto—junto con sus ministros y todos sus servidores—por el heroico y poderoso Nahuṣa, hijo de Āyu,

Verse 10

तपस्तपति सक्रोधाद्देवान्हंतुं समुद्यतः । पौरुषं तस्य दुष्टस्य तपसा वर्द्धितस्य च

Tapastapati, ardiendo de ira, se alzó con la intención de matar a los dioses; la fuerza viril de aquel malvado, acrecentada por las austeridades, se había robustecido.

Verse 11

जानंति देवताः सर्वा दुःसहं समरांगणे । हुंडात्मजो विहुंडस्तु त्रैलोक्यं हंतुमुद्यतः

Todos los dioses saben que es insoportable en el campo de batalla; Vihuṇḍa, hijo de Huṇḍa, se ha alzado con la intención de destruir los tres mundos.

Verse 12

पितुर्वैरं करिष्यामि हनिष्ये मानवान्सुरान् । एवं समुद्यतः पापी देवब्राह्मणकंटकः

«Vengaré la enemistad de mi padre; mataré a los hombres y aun a los dioses». Así, puesto en marcha, aquel pecador se volvió un azote para los dioses y los brāhmaṇas.

Verse 13

उपद्रवं समारेभे प्रजाः पीडयते च सः । तस्यैव तेजसा दग्धा देवाश्चेंद्रपुरोगमाः

Emprendió una campaña de opresión y atormentó a los pueblos; y por el mismo fulgor de su poder, aun los dioses—encabezados por Indra—quedaron abrasados.

Verse 14

शरणं देवदेवस्य जग्मुर्विष्णोर्महात्मनः । देवदेवं जगन्नाथं शंखचक्रगदाधरम्

Buscaron refugio en Viṣṇu, el magnánimo: el Dios de los dioses, el Señor del universo, portador de la caracola, el disco y la maza.

Verse 15

ऊचुश्च पाहि नो नित्यं विहुंडस्य महाभयात् । श्रीविष्णुरुवाच । वर्द्धंतु देवताः सर्वाः सुसुखेन महेश्वराः

Dijeron: «Protégennos siempre del gran terror de Vihuṇḍa». Śrī Viṣṇu respondió: «Que todas las deidades, oh grandes señores, prosperen y florezcan en perfecta dicha».

Verse 16

विहुंडं नाशयिष्यामि पापिष्ठं देवकंटकम् । एवमाभाष्य तान्देवान्मायां कृत्वा जनार्दनः

«Destruiré a Vihuṇḍa, el más perverso, espina y azote de los dioses». Dicho esto a aquellas deidades, Janārdana, haciendo uso de su divina māyā, se dispuso a obrar.

Verse 17

स्वयमेवस्थितस्तत्र नंदने सुमहायशाः । मायामयं चकाराथ स्त्रीरूपं च गुणान्वितम्

Allí, en Nandana, el de inmensa gloria permaneció solo; luego, por su māyā, formó una figura de mujer, adornada de cualidades.

Verse 18

विष्णुमाया महाभागा सर्वविश्वप्रमोहिनी । चकार रूपमतुलं विष्णोर्मायाप्रमोहिनी

La Māyā de Viṣṇu —dichosa y embelesadora de todo el universo— asumió una forma incomparable, ella que hechiza por el poder de la ilusión de Viṣṇu.

Verse 19

विहुंडस्य वधार्थाय रूपलावण्यशालिनी । कुंजल उवाच । स देवानां वधार्थाय दिव्यमार्गं जगाम ह

Dotada de belleza y encanto, partió para causar la muerte de Vihuṇḍa. Dijo Kuñjala: entonces él tomó la senda divina, con la intención de dar muerte a los dioses.

Verse 20

नंदनांते ततो मायामपश्यद्दितिजेश्वरः । तया विमोहितो दैत्यः कामबाणकृतांतरः

Luego, en el confín de Nandana, el señor de los demonios nacidos de Diti vio una aparición ilusoria. Engañado por ella, el daitya—con el corazón herido por las flechas del deseo—perdió el juicio.

Verse 21

आत्मनाशं न जानाति कालरूपां वरस्त्रियम् । तां दृष्ट्वा नवहेमाभां रूपद्रविणशालिनीम्

No reconoce su propia ruina cuando contempla a aquella excelsa mujer—el Tiempo mismo en forma femenina—resplandeciente como oro recién acuñado, colmada de hermosura y riqueza.

Verse 22

लुब्धो विहुंडः पापात्मा तामुवाच वरांगनाम् । कासि कस्य वरारोहे ममचित्तप्रमाथिनि

Vihuṇḍa—codicioso y pecador—se dirigió a aquella mujer excelente: «¿Quién eres, oh de bellas caderas? ¿De quién eres, oh encantadora, que agitas y confundes mi mente?»

Verse 23

संगमं देहि मे भद्रे रक्षरक्ष वरानने । संगमात्तव देवेशि यद्यदिच्छसि सांप्रतम्

«Concédeme la unión, oh bienaventurada; protégeme, protégeme, oh de bello rostro. Oh Señora de los dioses, por la unión contigo, cuanto desees en este mismo instante se cumplirá.»

Verse 24

तत्तद्दद्मि महाभागे दुर्लभं देवदानवैः । मायोवाच । मामेव भोक्तुमिच्छा चेद्दायं मे देहि दानव

«Te concederé eso, oh noble; algo difícil de obtener incluso para dioses y dánavas». Dijo Māyā: «Si de veras deseas gozarme a mí sola, entrégame lo que me corresponde, oh Dānava».

Verse 25

सप्तकोटिमितैश्चैव पुष्पैः पूजय शंकरम् । कामोदसंभवैर्दिव्यैः सौगंधैर्देवदुर्लभैः

Adora a Śaṅkara con flores que sumen siete crores, y con divinas flores fragantes nacidas de Kāmoda, raras incluso entre los dioses.

Verse 26

तेषां पुष्पकृतां मालां मम कंठे तु दानव । आरोपय महाभाग एतद्दायं प्रदेहि मे

Oh Dānava, coloca en mi cuello la guirnalda hecha con esas flores. Oh afortunado, concédeme este don; entrégame lo que me corresponde.

Verse 27

तदाहं सुप्रिया भार्या भविष्यामि न संशयः । विहुंड उवाच । एवं देवि करिष्यामि वरं दद्मि प्रयाचितम्

«Entonces, sin duda, llegaré a ser tu amada esposa.» Dijo Vihuṇḍa: «Así sea, oh Devī; lo haré de ese modo. Concedo el don que se me ha pedido».

Verse 28

वनानि यानि पुण्यानि दिव्यानि दितिजेश्वरः । बभ्राममन्मथाविष्टो न च पश्यति तं द्रुमम्

El señor de los dānavas vagó por cuantos bosques sagrados y divinos había; pero, poseído por Kāma, no vio aquel árbol.

Verse 29

कामोदकाख्यं पप्रच्छ यत्रतत्र गतः स्वयम् । कामोदाख्यद्रुमो नास्ति वदंत्येवं महाजनाः

Él mismo fue de un lugar a otro, preguntando por el sitio llamado Kāmodaka. Pero la gente común decía así: «No existe árbol conocido con el nombre de Kāmoda».

Verse 30

पृच्छमानः स दुष्टात्मा कामबाणैः प्रपीडितः । पप्रच्छ भार्गवं गत्वा भक्त्या नमित कंधरः

Aquel de mente perversa, atormentado por las flechas del deseo, fue ante Bhārgava y le preguntó, inclinando la cabeza con devoción.

Verse 31

कामोदकं द्रुमं ब्रूहि कांतं पुष्पसमन्वितम् । शुक्र उवाच । कामोदः पादपो नास्ति योषिदेवास्ति दानव

«Háblame del árbol Kāmodaka, hermoso y adornado de flores». Respondió Śukra: «No hay árbol llamado Kāmoda; más bien, oh Dānava, existe una doncella celestial (apsaras) llamada Kāmodā».

Verse 32

यदा सा हसते चैव प्रसंगेन प्रहर्षिता । तद्धासाज्जज्ञिरे दैत्य सुगंधीनि वराण्यपि

Cuando ella reía, gozosa en el curso de la conversación, entonces, oh Daitya, de esa misma risa nacieron también excelentes dones fragantes.

Verse 33

सुमान्येतानि दिव्यानि कामोदाया न संशयः । हृद्यानि पीतपुष्पाणि सौरभेण युतानि च

Estas flores excelentes y divinas son, sin duda, las que despiertan el amor: no hay duda. Son gratas al corazón, de flor amarilla y colmadas de fragancia.

Verse 34

तेनाप्येकेन पुष्पेण यः समर्चति शंकरम् । तस्येप्सितं महाकामं संपूरयति शंकरः

Aunque sea con una sola flor, quien adore a Śaṅkara—Śaṅkara colma el gran deseo anhelado de esa persona.

Verse 35

अस्याश्च रोदनाद्दैत्य प्रभवंति न संशयः । तादृशान्येव पुष्पाणि लोहितानि महांति च

De su mismo llanto, oh oyente, nacen los daityas—de ello no hay duda. Y también brotan flores de esa misma clase: rojas y de gran tamaño.

Verse 36

सौरभेण विना दैत्य तेषां स्पर्शं न कारयेत् । एवमाकर्णितं तेन वाक्यं शुक्रस्य भाषितम्

«Oh Daitya, sin esa fragancia, no debes provocar contacto con ellas.» Habiendo oído así las palabras pronunciadas por Śukra, él actuó en consecuencia.

Verse 37

उवाच सा तु कुत्रास्ति कामोदा भृगुनंदन । शुक्र उवाच । गंगाद्वारे महापुण्ये महापातकनाशने

Ella dijo: «Pero ¿dónde está Kāmodā, oh descendiente de Bhṛgu?» Śukra respondió: «En Gaṅgādvāra, santísimo, destructor de los mayores pecados».

Verse 38

कामोदाख्यं पुरं तत्र निर्मितं विश्वकर्मणा । कामोदपत्तने नारी दिव्यभोगैरलंकृता

Allí, Viśvakarman construyó una ciudad llamada Kāmoda. En la urbe de Kāmoda, una mujer fue engalanada con deleites y lujos celestiales.

Verse 39

तथा चाभरणैर्भाति सर्वदेवैः सुपूजिता । त्वया तत्रैव गंतव्यं पूजितव्या वराप्सराः

Así resplandece, engalanada con ornamentos, y es grandemente honrada por todos los dioses. Por ello debes ir allí mismo; las excelsas apsarās de ese lugar han de ser debidamente veneradas.

Verse 40

उपायेनापि पुण्येन तां प्रहासय दानव । एवमुक्त्वा तु योगींद्र सः शुक्रो दानवं प्रति

«Oh Dānava, aun mediante algún ardid virtuoso, hazla reír». Dicho esto, oh señor de los yoguis, Śukra se dirigió al Dānava.

Verse 41

विरराम महातेजाः स्वकार्यायोद्यतोऽभवत्

El poderoso, de gran esplendor, se detuvo un instante y se aplicó con empeño a cumplir su propia tarea.