Adhyaya 1

Verse 1

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे शिवशर्मचरिते प्रथमोऽध्यायः

Así concluye el Primer Capítulo, «Relato de Śivaśarmā», en el Bhūmi-khaṇḍa del venerable Padma Purāṇa.

Verse 2

केचित्पठंति प्रह्लादं पुराणेषु द्विजोत्तमाः । पंचवर्षान्वितेनापि केशवः परितोषितः

Algunos de los mejores entre los dos veces nacidos recitan en los Purāṇas el relato de Prahlāda; y Keśava se complace incluso con quien tiene apenas cinco años.

Verse 3

देवासुरे कथं प्राप्ते हरिणा सह युध्यति । निहतो वासुदेवेन प्रविष्टो वैष्णवीं तनुम्

Cuando surgió el conflicto entre los dioses y los asuras, ¿cómo combatió junto a Hari? Muerto por Vāsudeva, entró en la divina forma vaiṣṇavī.

Verse 4

सूत उवाच । कश्यपेन पुरा ज्ञातं कृतं व्यासेन धीमता । ब्रह्मणा कथितं पूर्वं व्यासस्याग्रे स्वयं प्रभोः

Sūta dijo: «En tiempos antiguos esto fue conocido por Kaśyapa; fue compuesto por el sabio Vyāsa; y antes aún fue narrado por el propio Brahmā, directamente ante Vyāsa».

Verse 5

तमेवं हि प्रवक्ष्यामि भवतामग्रतो द्विजाः । संदेहकारणं जातं छिन्नं देवेन वेधसा

Así, en verdad lo expondré ante vosotros, oh brāhmaṇas; la causa de la duda que había surgido ha sido cortada por el divino Creador, Vedhas (Brahmā).

Verse 6

व्यास उवाचः । शृणु सूत महाभाग ब्रह्मणा परिभाषितम् । प्रह्लादस्य यथा जन्म पुराणेप्यन्यथा श्रुतम्

Vyāsa dijo: Oh afortunado Sūta, escucha lo que expuso Brahmā: cómo tuvo lugar el nacimiento de Prahlāda, tal como se oye de modo distinto incluso en otros Purāṇas.

Verse 7

जातमात्रः सर्वसुखं वैष्णवं मार्गमाश्रितः । महाभागवतश्रेष्ठः प्रह्लादो देवपूजितः

Desde el mismo instante de su nacimiento, Prahlāda abrazó el sendero vaiṣṇava, hallando plena dicha y auspiciosidad; fue el primero entre los grandes devotos, venerado incluso por los dioses.

Verse 8

विष्णुना सह युद्धाय सपुत्रः संगरंगतः । निहतो वासुदेवेन प्रविष्टो वैष्णवीं तनुम्

Acompañado de su hijo, entró en el campo de batalla para luchar con Viṣṇu; muerto por Vāsudeva, alcanzó la forma vaiṣṇava, el estado de liberación.

Verse 9

सृष्टिभावं शृणुष्व त्वमस्यैव च महात्मनः । संगरं प्राप्य पुत्राद्यैर्विष्णुना सह वीर्यवान्

Escucha de mí el relato de la creación acerca de este mismo magnánimo. Poderoso en valor, él—junto con Viṣṇu y con los hijos y los demás—llegó al campo de batalla.

Verse 10

प्रविष्टो वैष्णवं तेजः संप्राप्य स्वेन तेजसा । पुराकल्पे महाभाग यथा जातः स वीर्यवान्

Entrando en el resplandor vaiṣṇava y alcanzándolo por su propio fulgor, en un kalpa antiguo, oh noble, nació así, colmado de potencia heroica.

Verse 11

वृत्तांतं तस्य वीरस्य प्रवक्ष्यामि समासतः । पश्चिमे सागरस्यांते द्वारका नाम वै पुरी

Narraré brevemente la historia de aquel héroe. En el extremo occidental del océano hay, en verdad, una ciudad llamada Dvārakā.

Verse 12

सर्वऋद्धिसमायुक्ता सर्वसिद्धिसमन्विता । तस्यामास्ते सदा देवो योगज्ञो योगवित्तमः

Dotada de toda prosperidad y acompañada de todas las siddhis, en ella mora siempre el Señor: conocedor del Yoga y el más excelso entre quienes lo comprenden de verdad.

Verse 13

शिवशर्मेति विख्यातो वेदशास्त्रार्थकोविदः । तस्यापि पंचपुत्रास्तु बभूवुः शास्त्रकोविदाः

Fue célebre con el nombre de Śivaśarman, versado en el sentido de los Vedas y de los śāstras. También tuvo cinco hijos, todos doctos en los śāstras.

Verse 14

यज्ञशर्मा वेदशर्मा धर्मशर्मा तथैव च । विष्णुशर्मा महाभागो नूनं तत्कर्मकोविदः

Yajñaśarmā, Vedaśarmā y asimismo Dharmaśarmā; y el afortunado Viṣṇuśarmā: ciertamente son diestros y perspicaces en ese deber encomendado.

Verse 15

पंचमः सोमशर्मेति पितृभक्तिपरायणः । पितृभक्तिं विना चैव धर्ममन्यं द्विजोत्तमाः

El quinto se llamaba Somaśarman, entregado por completo a la devoción hacia los Pitṛs (ancestros). Sin devoción a los ancestros, oh el mejor de los brāhmaṇas, no hay ningún otro dharma.

Verse 16

न विदंति महात्मानस्तद्भावेन तु भाविताः । तेषां तु भक्तिं संपश्यञ्छिवशर्मा द्विजोत्तमः

Esas grandes almas, transformadas por esa misma disposición, no perciben nada más. Pero Śivaśarmā, el mejor de los brāhmaṇas, al contemplar su devoción, se conmovió en su interior.

Verse 17

चिंतयामास मेधावी निष्कर्षिष्ये सुरोत्तमान् । पितृभक्तेषु यो भावो नैतेषां मनसि स्थितः

El sabio reflexionó: «Haré manifestar a los mejores entre los devas; pues la disposición que mora en los devotos de los Pitṛs no está asentada en la mente de estos».

Verse 18

यथा जानाम्यहं चाथ करिष्ये बुद्धिपूर्वकम् । विष्णोश्चैव प्रसादात्स सर्वसिद्धिर्बभूव ह

«Según lo comprendo, obraré entonces con prudente deliberación. Y por la gracia de Viṣṇu, se consumó en verdad el pleno éxito.»

Verse 19

सद्भावं चिंतयामास अंजनार्थं द्विजोत्तमाः । उपायं ब्राह्मणश्रेष्ठस्तपसस्तेजसः किल

El mejor de los dos veces nacidos meditó con noble intención cómo obtener el (sanador) añjana; y aquel Brāhmaṇa excelso, por el resplandor nacido de su tapas, ideó en verdad un medio.

Verse 20

चकार सोप्युपायज्ञो मायया ब्रह्मवित्तमः । तेषामग्रे ततो व्याजं शिवशर्मा व्यदर्शयत्

Él también —diestro en los medios y el más eminente entre los conocedores de Brahman— empleó un ardid por medio de māyā; y entonces, en su misma presencia, Śivaśarmā mostró un pretexto, una treta engañosa.

Verse 21

महता ज्वररोगेण मृता माता विदर्शिता । तैस्तु दृष्टा मृता माता पितरं वाक्यमब्रुवन्

Su madre, muerta por una gran fiebre, les fue mostrada. Al ver a su madre muerta, dijeron estas palabras a su padre.

Verse 22

ययावयं महाभाग गर्भोदरे प्रवर्द्धिताः । कलेवरं परित्यज्य स्वयमेव गता क्षयम्

«Oh muy afortunado, también nosotros —crecidos en el seno del vientre— abandonamos este cuerpo y, por nuestra propia voluntad, fuimos a la disolución.»

Verse 23

अपहाय गता सेयं स्वर्गे तात किमुच्यते । शिवशर्मोपरिभवं पुत्रं भक्तिपरायणम्

Habiéndolo abandonado, ella ha partido al cielo; ¿qué más se puede decir, querido? Pero su hijo, nacido de Śivaśarman, está totalmente consagrado a la devoción.

Verse 24

यज्ञशर्माणमाहूय इत्युवाच द्विजोत्तमः । शिवशर्मोवाच । अनेनापि सुतीक्ष्णेन शस्त्रेण निशितेन वै

Habiendo convocado a Yajñaśarman, el mejor de los nacidos dos veces habló así. Śivaśarman dijo: "Incluso con esta arma extremadamente afilada y bien pulida..."

Verse 25

विच्छिद्यांगानि सर्वाणि यत्र तत्र क्षिपस्व ह । तत्कृतं तेन पुत्रेण यथादेशः श्रुतः पितुः

"¡Corta todos sus miembros y arrójalos aquí y allá!" —así, habiendo escuchado la orden de su padre, el hijo la cumplió tal como se le indicó.

Verse 26

समायातः पुनः पश्चात्पितरं वाक्यमब्रवीत् । यथादिष्टं त्वया तात तत्सर्वं कृतवानहम्

Regresando de nuevo después, dirigió estas palabras a su padre: "Querido padre, he hecho todo exactamente como me instruiste".

Verse 27

समादिश ममान्यच्च कार्यकारणमद्य च । तच्च सर्वं करिष्यामि दुर्जयं दुर्लभं पितः

Ordéname, Padre, qué más debe hacerse y con qué propósito, incluso hoy. Lo lograré todo, incluso lo que es difícil de conquistar y difícil de obtener.

Verse 28

तमाज्ञाय महाभागं पितृभक्तं स च द्विजः । निश्चयं परमं ज्ञात्वा द्वितीयस्य विचिंतयन्

Al reconocerlo como un hombre sumamente afortunado, devoto de sus antepasados, aquel brāhmaṇa—habiendo establecido la certeza suprema—se puso a considerar la segunda alternativa.

Verse 29

वेदशर्माणमाहूय गच्छ त्वं मम शासनात् । स्त्रिया विना न शक्नोमि स्थातुं कंदर्पमोहितः

Llama a Vedaśarman y parte de inmediato, por mi mandato. Aturdido por el engaño de Kāma, no puedo permanecer sin una mujer.

Verse 30

मायया दर्शिता नारी सर्वसौभाग्यसंपदा । एनामानय वत्स त्वं ममार्थे कृतनिश्चयः

Por mi māyā se te ha mostrado una mujer colmada de toda fortuna auspiciosa. Tráela aquí, hijo mío; mantente firme en esta resolución por mi causa.

Verse 31

एवमुक्तस्तथा प्राह करिष्ये तव सुप्रियम् । पितरं तं नमस्कृत्य तामुवाच गतस्ततः

Así interpelado, respondió: «Haré lo que más te complazca». Luego, tras inclinarse ante su padre, fue y le habló a ella.

Verse 32

त्वां देवि याचते तातः कामबाणप्रपीडितः । अतस्त्वं जरया युक्ते प्रसादसुमुखी भव

Oh Diosa, tu padre te suplica, afligido por las flechas del deseo. Por ello, aunque unida a la vejez, sé benévola y vuelve hacia él tu rostro propicio.

Verse 33

भज त्वं चारुसर्वांगि पितरं मम सुंदरि । एवमाकर्णितं तस्य मायया वेदशर्मणः

«Oh hermosa de miembros graciosos, venera a mi padre, bella mía». Al oír esto, Vedaśarman, por obra de (su) māyā, quedó profundamente influido.

Verse 34

स्त्र्युवाच । जरया पीडितस्यापि नैवेच्छामि कदाचन । सश्लेष्ममुखरोगस्य व्याधिग्रस्तस्य सांप्रतम्

La mujer dijo: «Aunque esté oprimido por la vejez, jamás lo deseo—y menos ahora, cuando padece flema y enfermedades de la boca, y está actualmente postrado por la dolencia».

Verse 35

शिथिलस्यापि चार्तस्य तस्य वृद्धस्य संगमम् । भवंतं रंतुमिच्छामि करिष्ये तव सुप्रियम्

«Aunque él esté débil, afligido y anciano, no deseo unirme a él. A ti deseo para el deleite; haré lo que más te sea grato».

Verse 36

भवंतं रूपसौभाग्यैर्गुणरत्नैरलंकृतम् । दिव्यलक्षणसंपन्नं दिव्यरूपं महौजसम्

«Estás adornado con la fortuna de la belleza y con virtudes cual joyas; dotado de señales divinas, de forma divina y de gran esplendor».

Verse 37

किं करिष्यसि तातेन वृद्धेन शृणु मानद । ममांगभोगभावेन सर्वं प्राप्स्यसि दुर्लभम्

«¿Qué harás con ese viejo, amado? Escucha, oh dispensador de honor: mediante el goce de mi cuerpo obtendrás todo, aun lo difícil de alcanzar».

Verse 38

यद्यत्त्वमिच्छसे विप्र तद्ददामि न संशयः । एतद्वाक्यं महच्छ्रुत्वा अप्रियं पापसंकुलम्

«Lo que desees, oh brāhmaṇa, eso te lo daré—sin duda alguna». Al oír aquellas palabras graves—desagradables y cargadas de pecado—quedó turbado.

Verse 39

वेदशर्मोवाच । अधर्मयुक्तं ते वाक्यमयुक्तं पापमिश्रितम् । नेदृशं मां वदेर्देवि पितृभक्तिमनागसम्

Vedaśarman dijo: «Tus palabras están unidas al adharma: son impropias y manchadas de pecado. Oh diosa, no me hables así; soy devoto de mi padre y estoy sin culpa».

Verse 40

पितुरर्थं समायातस्त्वामहं प्रार्थये शुभे । अन्यदेवं न वक्तव्यं भज त्वं पितरं मम

«He venido por causa de mi padre; oh auspiciosa, te lo ruego: no hables de otra deidad—adora a mi padre».

Verse 41

यद्यत्त्वमिच्छसे देवि त्रैलोक्ये सचराचरम् । तत्तद्दद्मि न संदेहो देवराज्याधिकं शुभे

«Oh diosa, cuanto desees en los tres mundos—lo móvil y lo inmóvil—te lo concedo; no hay duda. Oh auspiciosa, te daré incluso más que la soberanía de los dioses».

Verse 42

स्त्र्युवाच । एवं समर्थो दातुं मे पितुरर्थे यदा भवान् । तदा मे दर्शयाद्यैव सेंद्रास्त्वं समहेश्वरान्

La mujer dijo: «Si de veras eres capaz de concederme esto por causa de mi padre, entonces muéstrame—hoy mismo—a los grandes señores junto con Indra».

Verse 43

दातुमेवं समर्थोसि दुर्लभं सांप्रतं किल । किं ते बलं महाभाग दर्शयस्व त्वमात्मनः

En verdad eres capaz de conceder tal don, raro en estos tiempos. Oh afortunado, ¿cuál es tu poder? Manifiesta tu propia fuerza.

Verse 44

वेदशर्मोवाच । पश्य पश्य बलं देवि प्रभावं तपसो मम । मयाहूताः समायाता इंद्राद्याः सुरसत्तमाः

Vedaśarmā dijo: «Mira, mira, oh diosa: contempla la fuerza, el poder de mi austeridad. A mi llamado han venido los más excelsos dioses, comenzando por Indra».

Verse 45

वेदशर्माणमूचुस्ते किं कुर्मो हि द्विजोत्तम । यमेवमिच्छसे विप्र तं ददामो न संशयः

Le dijeron a Vedaśarman: «¿Qué hemos de hacer, oh el mejor de los dos veces nacidos? Lo que así desees, oh brāhmaṇa, te lo concederemos, sin duda».

Verse 46

वेदशर्मोवाच । यदि देवाः प्रसान्ना मे प्रसादसुमुखा यदि । ददंतु विमलां भक्तिं पादयोः पितुरेव मे

Vedaśarman dijo: «Si los dioses están complacidos conmigo, si su favor es benévolo y sonriente, que me concedan devoción pura a los pies de mi padre solamente».

Verse 47

एवमस्तु सुराः सर्वे यथायातास्तथा गताः । तमुवाच तथा दृष्ट्वा दृष्टं ते तपसो बलम्

«Así sea», dijeron todos los dioses; «tal como habéis venido, así podéis partir». Y al verlo de ese modo, dijeron: «Hemos presenciado, en verdad, el poder de tu austeridad».

Verse 48

देवैस्तु नास्ति मे कार्यं यदि दातुमिहेच्छसि । यन्मां नयसि गुर्वर्थं तत्कुरुष्व मम प्रियम्

No tengo necesidad de los dioses. Si verdaderamente deseas darme algo aquí, haz lo que es querido para mí: llévame por el bien de mi maestro.

Verse 49

देहि त्वं स्वं शिरो विप्र स्वहस्तेन निकृत्य वै । वेदशर्मोवाच । धन्योहमद्य संजातो मुक्तश्चैव ऋणत्रयात्

"Dame tu propia cabeza, oh brahmán, habiéndola cortado con tu propia mano". Vedaśarman dijo: "Bendito soy hoy; he nacido de nuevo y estoy libre de la triple deuda".

Verse 50

स्वशिरो देवि दास्यामि गृह्यतां गृह्यतां शुभे । शितेन तीक्ष्णधारेण शस्त्रेण द्विजसत्तमः

"Oh Diosa, te daré mi propia cabeza; acéptala, acéptala, oh auspiciosa". Así habló el excelente brahmán, tomando un arma de filo agudo.

Verse 51

निकृत्य स्वं शिरश्चाथ दत्तं तस्यै प्रहस्य च । रुधिरेण प्लुतं सा च परिगृह्य गता मुनिम्

Habiendo cortado su propia cabeza, se la dio riendo. Ella, empapada en sangre, la tomó y fue hacia el sabio.

Verse 52

स्त्र्युवाच । तवार्थे प्रेषितं विप्र पुत्रेण वेदशर्मणा । एतच्छिरः संगृहाण निकृत्तं चात्मनात्मनः

La mujer dijo: "Oh brahmán, esto ha sido enviado por tu bien por tu hijo Vedaśarman. Toma esta cabeza, cortada por su propia mano".

Verse 53

उत्तमांगं प्रदत्तं मे पितृभक्तेन तेन ते । तवार्थे द्विजशार्दूल मामेवं परिभुंक्ष्व वै

Esa noble cabeza me fue entregada por aquel, devoto de su padre, por tu causa. Por ello, oh tigre entre los brāhmaṇas, para tu propósito, acéptame así mismo.

Verse 54

तस्य तैर्भ्रातृभिर्दृष्टं साहसं वेदशर्मणः । वेपितांगत्वमापन्नास्ते बभूवुः परस्परम्

Cuando aquellos hermanos vieron la temeraria osadía de Vedaśarman, sus miembros comenzaron a temblar y se miraron unos a otros con espanto.

Verse 55

मृता नो धर्मसाध्वी सा माता सत्यसमाधिना । अयमेव महाभागः पितुरर्थे मृतः शुभः

Nuestra madre—virtuosa y firme en el dharma—ha partido, absorta en la verdad. Y este noble y auspicioso también ha muerto por el bien de su padre.

Verse 56

धन्योयं धन्यतां प्राप्तः पितुरर्थे कृतं शुभम् । एवं संभाषितं तैस्तु भ्रातृभिः पुण्यचारिभिः

«Dichoso es él—en verdad ha alcanzado la dicha—pues ha realizado una obra noble por el bien de su padre». Así hablaron aquellos hermanos, entregados a la conducta piadosa.

Verse 57

समाकर्ण्य द्विजो वाक्यं ज्ञात्वा भक्तिपरायणम् । निकृत्तं च शिरस्तेन पुत्रेण वेदशर्मणा

Al oír aquellas palabras, el brāhmaṇa comprendió que él estaba entregado a la bhakti; y supo que su cabeza había sido cercenada por su propio hijo, Vedaśarman.

Verse 58

धर्मशर्माणमाहाथ शिर एतत्प्रगृह्यताम्

Entonces dijo a Dharmaśarmā: «Toma y alza esta cabeza».