Shloka 95

Adhyaya 34 — Madālāsā’s Instruction on Sadācāra (Householder Conduct, Purity, and Daily Rites)

Sanskrit

प्रथमां ब्रह्मणे दद्यात् प्रजानांपतये ततः ।

तृतीयाञ्चैव गुह्येभ्यः कश्यपाय तथापराम् ॥

Transliteration

prathamāṃ brahmaṇe dadyāt prajānāṃpataye tataḥ |

tṛtīyāṃ caiva guhyebhyaḥ kaśyapāya tathāparām ||

Translation

Debe darse la primera oblación a Brahmā, luego al Señor de las criaturas (Prajāpati); la tercera a los Guhyas, y otra asimismo a Kaśyapa.

Word by Word

• प्रथमाम्: the first (offering)
• प्रथमाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रथमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; (आहुति/भाग इत्यादि) कर्मपद-लक्षणा

• ब्रह्मणे: to Brahmā
• ब्रह्मणे: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग (देवता-विशेष), चतुर्थी विभक्ति (dative/4th), एकवचन

• दद्यात्: should give/offer
• दद्यात्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• प्रजानाम्: of creatures/subjects
• प्रजानाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन

• पतये: to the lord
• पतये: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, चतुर्थी विभक्ति, एकवचन

• ततः: then
• ततः: Kāla/Anukrama (काल/अनुक्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रमवाचक अव्यय (then)

• तृतीयाम्: the third (offering)
• तृतीयाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तृतीया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; (आहुति/भाग)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• एव: indeed
• एव: Niyama (नियम/emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय

• गुह्येभ्यः: to the Guhyas (attendants)
• गुह्येभ्यः: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, चतुर्थी विभक्ति (dative/4th), बहुवचन

• कश्यपाय: to Kaśyapa
• कश्यपाय: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: कश्यप (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, चतुर्थी विभक्ति, एकवचन

• तथा: likewise
• तथा: Prakāra (प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकार/समुच्चयवाचक अव्यय (likewise/so)

• अपराम्: another (offering)
• अपराम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अपरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; (आहुति/भाग)

Speakers

• Unspecified in input (ritual instruction)

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities

• Brahmā
• Prajāpati

Key Themes

• Dharma
• Fire oblations
• Household ritual sequence
• Honoring progenitors and subtle beings

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The householder’s rite acknowledges layered order: creator principle (Brahmā), generative governance (Prajāpati), unseen supports (Guhyas), and ancestral progenitors (Kaśyapa). Gratitude is ritualized as obligation.

How does this fit the Pancalakṣaṇa (5 characteristics)?

Ācāra/karma-kāṇḍa instruction; not pancalakṣaṇa.

What is the esoteric significance?

Offering to creator/progenitor powers symbolizes offering one’s actions back to the sources of embodiment and order—recognizing that visible life depends on invisible structures.