Shloka 13
Tīrtha-yātrā: Phalaśruti and Sacred Geography from Lohitya to Prayāga
Pulastya’s Instruction
पृथिवीतीर्थमासाद्य गोसहस्रफलं लभेत् | ततः शालूकिनी गत्वा तीर्थसेवी नराधिप,महाराज! वहाँसे पृथिवीतीर्थमें जाकर स्नान करनेसे सहस्र गोदानका फल प्राप्त होता है। राजन! वहाँसे तीर्थसेवी मनुष्य शालूकिनीमें जाकर दशाश्वमेधतीर्थमें स्नान करनेसे उसी फलका भागी होता है। सर्पदेवीमें जाकर उत्तम नागतीर्थका सेवन करनेसे मनुष्य अग्निष्टोमका फल पाता और नागलोकमें जाता है। धर्मज्ञ! वहाँसे तरन्तुक नामक द्वारपालके पास जाय। वहाँ एक रात निवास करनेसे सहसख्र गोदानका फल होता है। वहाँसे नियमपूर्वक नियमित भोजन करते हुए पंचनदतीर्थमें जाय और वहाँ कोटितीर्थमें स्नान करे। इससे अश्वमेधयज्ञका फल प्राप्त होता है। अश्विनीतीर्थमें जाकर स्नान करनेसे मनुष्य रूपवान् होता है
ghulastya uvāca | pṛthivītīrtham āsādya go-sahasra-phalaṁ labhet | tataḥ śālūkinīṁ gatvā tīrtha-sevī narādhipa mahārāja | daśāśvamedha-tīrthe snānena tasyaiva phala-bhāgī bhavati | sarpadevīṁ gatvā uttama-nāga-tīrtha-sevanena manuṣyo ’gniṣṭoma-phalaṁ prāpya nāga-lokaṁ gacchati | dharmajña tatraḥ tarantuka-nāmnaḥ dvārapālasya samīpaṁ vrajet | tatraika-rātra-nivāsena go-sahasra-phalaṁ bhavati | tato niyama-pūrvakaṁ niyamita-bhojanaḥ pañcanada-tīrthaṁ gatvā tatra koṭi-tīrthe snāyāt | tena aśvamedha-yajña-phalaṁ prāpnoti | aśvinī-tīrthe snānena manuṣyo rūpavān bhavati |
Dijo Ghulastya: “Al llegar al vado sagrado llamado Pṛthivī-tīrtha, se obtiene un mérito igual al de regalar mil vacas. Luego, oh rey, el peregrino que sirve a los tīrthas debe ir a Śālūkinī; al bañarse allí en el Daśāśvamedha-tīrtha, participa de ese mismo mérito. Después, yendo a Sarpadevī y acudiendo con reverencia al excelente Nāga-tīrtha, el hombre alcanza el fruto del sacrificio Agniṣṭoma y llega al mundo de los Nāgas. Oh conocedor del dharma, desde allí debe ir al guardián de la puerta llamado Tarantuka; con permanecer una sola noche, se obtiene de nuevo el fruto de mil dones de vacas. Luego, observando disciplina y comida regulada, debe ir al Pañcanada-tīrtha y bañarse en el Koṭi-tīrtha; con ello obtiene el fruto de un Aśvamedha. Bañándose en el Aśvinī-tīrtha, el hombre queda dotado de hermosura.”
घुलस्त्य उवाच
Educational Q&A
The passage teaches that disciplined pilgrimage—approaching tīrthas with restraint, regulated living, and reverence—yields spiritual merit comparable to major gifts and Vedic sacrifices, emphasizing ethical self-control as integral to religious practice.
A speaker named Ghulastya guides the king through a sequence of sacred sites, describing the specific fruits (phala) gained by bathing or staying at each tīrtha—ranging from the merit of cow-gifts and Aśvamedhas to attaining the Nāga realm and personal beauty.