Shloka 29
Adhyāya 76: Kuṇḍina-praveśaḥ, Bhīmena satkāraḥ, Ṛtuparṇa-kṣamā, Aśvahṛdaya-pratyarpanam
Nala’s Reception and Reconciliation
राजन! इसी योजनाके अनुसार पर्णाद नामक दिद्दान् ब्राह्मण अयोध्यापुरीमें ऋतुपर्णके राजभवनमें गये थे ।। तेन वाक्ये कृते सम्यक् प्रतिवाक्ये तथा$56वते । उपायो<यं मया दृष्टो नैषधानयने तव,उन्होंने वहाँ मेरी बात उपस्थित की और वहाँसे आपके द्वारा प्राप्त हुआ ठीक-ठीक उत्तर वे ले आये। निषधराज! इसके बाद आपको यहाँ बुलानेके लिये मुझे यह उपाय सूझा (कि एक ही दिनके बाद होनेवाले स्वयंवरका समाचार देकर ऋतुपर्णको बुलाया जाय)
bṛhadaśva uvāca | rājan! etad-yojanānusāreṇa parṇāda-nāmā brāhmaṇo ’yodhyāpurīṃ gatvā ṛtupārṇasya rājabhavane praviṣṭaḥ | tena vākye kṛte samyak prativākye tathā ’gate | upāyo ’yaṃ mayā dṛṣṭo naiṣadhānayane tava |
Dijo Bṛhadaśva: “Oh rey, conforme a este plan, un brāhmaṇa llamado Parṇāda fue a la ciudad de Ayodhyā y entró en el palacio del rey Ṛtupārṇa. Allí transmitió mi mensaje, y regresó trayendo tu respuesta exactamente tal como fue dada. Oh soberano de Niṣadha, después concebí este medio para traerte aquí: anunciar a Ṛtupārṇa la noticia de un svayaṃvara que, según se decía, tendría lugar al día siguiente.”
बृहदश्चव उवाच
Educational Q&A
The passage highlights prudent means (upāya) used in service of a rightful goal: careful communication, accurate reporting, and strategic planning can support dharma when aimed at restoring what is just rather than deceiving for selfish ends.
Bṛhadaśva explains that a Brahmin messenger, Parṇāda, went to Ayodhyā to deliver a message to King Ṛtupārṇa and returned with the exact reply. Then Bṛhadaśva devised a further strategy to bring the Naiṣadha king (Nala) by spreading news of an imminent svayaṃvara to draw Ṛtupārṇa into action.