Shloka 1
Adhyāya 76: Kuṇḍina-praveśaḥ, Bhīmena satkāraḥ, Ṛtuparṇa-kṣamā, Aśvahṛdaya-pratyarpanam
Nala’s Reception and Reconciliation
न > 'मांस' शब्दका अर्थ 'संस्कृत-शब्दार्थ-कौस्तुभ' में फलका गूदा किया गया है। षट्सप्ततितमो< ध्याय: दमयन्ती और बाहुककी बातचीत, नलका प्राकट्य और नल-दमयन्ती-मिलन बृहदश्चव उवाच सर्व विकार दृष्टवा तु पुण्यश्लोकस्य धीमत: । आगत्य केशिनी सर्व दमयन्त्यै न््यवेदयत्,बृहदश्व मुनि कहते हैं--युधिष्ठिर! परम बुद्धिमान् पुण्यश्लोक राजा नलके सम्पूर्ण विकारोंको देखकर केशिनीने दमयन्तीको आकर बताया
Bṛhadaśva uvāca: sarvān vikārān dṛṣṭvā tu puṇyaślokasya dhīmataḥ | āgatya Keśinī sarvā Damayantyai nyavedayat ||
Dijo Bṛhadaśva: Al advertir todas las mudanzas en el sabio y afamado rey Nala, Keśinī acudió y lo refirió todo a Damayantī. La escena hace avanzar el relato del reencuentro: la observación cuidadosa, el informe veraz y el servicio leal se vuelven instrumentos del dharma, por los cuales los esposos separados se encaminan hacia el reconocimiento y la restauración.
बृहदश्चव उवाच
Educational Q&A
Faithful service and truthful communication support dharma in times of distress: Keśinī’s careful observation and honest report become the practical means by which Damayantī can act wisely and move toward restoring what has been broken.
Keśinī notices the distinctive changes and signs in the wise King Nala (disguised and altered by hardship). She goes to Damayantī and tells her everything, setting up Nala’s recognition and the couple’s eventual reunion.