Shloka 36
Sudeva Identifies Damayantī in Cedi (सुदेवेन दमयन्ती-परिचयः)
देशात् तस्माद् विनिष्क्रम्प शोचन्ते वैशसं कृतम् भ्रातरं पितरं पुत्रं सखायं च नराधिप,तदनन्तर दूसरा दिन प्रारम्भ होनेपर मरनेसे बचे हुए लोग उस स्थानसे निकलकर उस विकट संहारके लिये शोक करने लगे। राजन्! कोई भाईके लिये दुःखी था, कोई पिताके लिये; किसीको पुत्रका शोक था और किसीको मित्रका
bṛhadaśva uvāca | deśāt tasmād viniṣkramya śocante vaiśasaṁ kṛtam | bhrātaraṁ pitaraṁ putraṁ sakhāyaṁ ca narādhipa ||
Dijo Bṛhadaśva: «Cuando salieron de aquel lugar, los supervivientes lamentaron la espantosa matanza cometida. Oh rey, unos lloraban a un hermano, otros a un padre; algunos se dolían por un hijo, y otros por un amigo.»
बृहदश्चव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the universal and impartial nature of suffering after violence: regardless of status, people are bound by relational duties and affection, and the ethical cost of slaughter is measured in shattered families and friendships.
After a terrible killing, those who remain alive leave the site and begin mourning the dead—each person grieving a close relation such as a brother, father, son, or friend—while the speaker addresses the king directly.