Shloka 4
अध्याय ३० — क्रोधदोषाः क्षमाप्रशंसा च
Defects of Anger and the Praise of Forbearance
द्रौपदी और भीमसेनका युधिष्ठिरसे संवाद त्वां च व्यसनमभ्यागादिदं भारत दुःसहम् । यत् त्वं नाहसि नापीमे भ्रातरस्ते महौजस:,भारत! इसी कारण तो आपपर भी यह दुःसह संकट आ गया, जिसके योग्य न तो आप हैं और न आपके महातेजस्वी ये भाई ही हैं
tvāṁ ca vyasanam abhyāgād idaṁ bhārata duḥsaham | yat tvaṁ nārhasi nāpīme bhrātaras te mahaujasāḥ ||
¡Oh Bhārata, descendiente de Bharata! También sobre ti ha caído esta calamidad insoportable, aunque ni tú la mereces ni la merecen estos tus hermanos de gran poder. La observación subraya la disonancia moral entre la conducta de los Pāṇḍava y el sufrimiento que se les impone, dando a entender que la adversidad no ha llegado como justa consecuencia de sus actos, sino como una carga injusta que debe soportarse con firmeza.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical tension between merit and suffering: even the righteous may face unbearable adversity. It points toward endurance and moral steadiness when misfortune is undeserved, reinforcing the Mahābhārata’s reflection on dharma under pressure.
In the forest-exile context, the speaker addresses Yudhiṣṭhira as 'Bhārata' and laments that an unbearable calamity has befallen him, despite neither him nor his powerful brothers deserving such hardship—framing the Pāṇḍavas’ plight as grievous and unjust.