Shloka 35
Sāvitrī’s Trirātra-Vrata and Departure with Satyavān (सावित्रीव्रतनिश्चयः सहगमनं च)
एवं बहुविधं धीमान् विललाप स लक्ष्मण: । तमुवाचाथ काकुत्स्थ: सम्भ्रमेष्वप्यसम्भ्रम:,बुद्धिमान् लक्ष्मण इस प्रकार भाँति-भाँतिसे विलाप करने लगे। भगवान् श्रीराम घबराहटके समय भी घबराते नहीं थे। उन्होंने लक्ष्मणसे कहा--
evaṁ bahuvidhaṁ dhīmān vilalāpa sa lakṣmaṇaḥ | tam uvācātha kākutsthaḥ sambhrameṣv apy asambhramaḥ ||
Así, el prudente Lakṣmaṇa se lamentó de muchas maneras. Entonces Kākutstha (Rāma)—sereno aun en medio del pánico y la confusión—se dirigió a él, hablando con compostura y claro discernimiento.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts grief-driven agitation with dharmic steadiness: true leadership and wisdom show themselves as composure (asambhrama) even when circumstances provoke panic (sambhrama).
Lakṣmaṇa, overwhelmed, laments in many ways; Rāma—identified as Kākutstha—remains calm and then speaks to Lakṣmaṇa, guiding him through the crisis with steadiness.