Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

अरण्यकपर्व — मार्कण्डेयकथिते रामविजयः, सीताशुद्धिः, अयोध्याप्रत्यागमनवर्णनम्

Rāma’s victory, Sītā’s vindication, and return to Ayodhyā as told by Mārkaṇḍeya

पुलस्त्यो नाम तस्यासीन्मानसो दयित: सुतः । तस्य वैश्रवणो नाम गवि पुत्रो5भवत्‌ प्रभु:,ब्रह्माजीके एक परम प्रिय मानसपुत्र पुलस्त्यजी थे। उनसे उनकी गौ नामकी पत्नीके गर्भसे वैश्रवण नामक शक्तिशाली पुत्र उत्पन्न हुआ

Pulastyo nāma tasyāsīn mānaso dayitaḥ sutaḥ | tasya Vaiśravaṇo nāma gavi putro 'bhavat prabhuḥ ||

Dijo Mārkaṇḍeya: «De él nació un amado hijo nacido de la mente, llamado Pulastya. Y de Pulastya, por medio de su esposa llamada Gāu, surgió un hijo poderoso llamado Vaiśravaṇa.»

पुलस्त्यःPulastya
पुलस्त्यः:
Karta
TypeNoun
Rootपुलस्त्य
FormMasculine, Nominative, Singular
नामby name
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनामन्
तस्यof him
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
मानसःmind-born
मानसः:
TypeAdjective
Rootमानस
FormMasculine, Nominative, Singular
दयितःbeloved
दयितः:
TypeAdjective
Rootदयित
FormMasculine, Nominative, Singular
सुतःson
सुतः:
Karta
TypeNoun
Rootसुत
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्यof him (Pulastya)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
वैश्रवणःVaiśravaṇa (Kubera)
वैश्रवणः:
Karta
TypeNoun
Rootवैश्रवण
FormMasculine, Nominative, Singular
नामby name
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनामन्
गविःGavī (a woman named Gavī)
गविः:
TypeNoun
Rootगवि
FormFeminine, Nominative, Singular
पुत्रःson
पुत्रः:
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
अभवत्became/was born
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
प्रभुःmighty, powerful
प्रभुः:
TypeAdjective
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular

मार्कण्डेय उवाच

M
Mārkaṇḍeya
P
Pulastya
G
Gāu (wife of Pulastya)
V
Vaiśravaṇa (Kubera)
B
Brahmā (implied by ‘mind-born son’ tradition)

Educational Q&A

The verse frames power and status as arising within a sacred lineage, implying that authority (prabhu) should be understood alongside origin, duty, and rightful succession rather than mere force.

Mārkaṇḍeya recounts a genealogical link: Pulastya is introduced as a beloved mind-born son, and then Vaiśravaṇa is named as Pulastya’s powerful son born through his wife Gāu.