Shloka 27
Dvaītavana: Brahmaghoṣa, Rṣi-saṅgha, and Baka Dālbhyā’s Upadeśa to Yudhiṣṭhira
ध्यायन्तमर्जुनं दृष्टवा कस्माद् राजन् न कुप्यसि । राजन्! आपके जो भाई अर्जुन दो ही भुजाओंसे युक्त होनेपर भी सहस्र भुजाओंसे विभूषित कार्तवीर्य अर्जुनके समान पराक्रमी हैं, बाण चलानेमें अत्यन्त फुर्ती रखनेके कारण जो शत्रुओंके लिये काल, अन्तक और यमके समान भयंकर हैं; महाराज! जिनके शस्त्रोंके प्रतापसे समस्त भूपाल नतमस्तक हो आपके यज्ञमें ब्राह्मणोंकी सेवाके लिये उपस्थित हुए थे, उन्हीं इन देव-दानवपूजित पुरुषसिंह अर्जुनको चिन्तामग्न देखकर आप शत्रुओंपर क्रोध क्यों नहीं करते? || २४--२६ $ ।। दृष्टवा वनगतं पार्थमदु:ःखाह सुखोचितम्,इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि अर्जुनाभिगमनपर्वणि द्रौपदीपरितापवाक्ये सप्तविंशोडध्याय:
vaiśampāyana uvāca | dhyāyantam arjunaṃ dṛṣṭvā kasmād rājan na kupyasi |
Vaiśampāyana dijo: «Oh rey, al ver a Arjuna sumido en sus pensamientos, ¿por qué no te encolerizas? Un héroe así—que, aun con solo dos brazos, iguala a Kārtavīrya Arjuna, célebre por sus mil brazos; que, por la rapidez de su arco, es para los enemigos como la Muerte, como Antaka y como Yama; que, por el esplendor de sus armas, hizo que los reyes de la tierra inclinaran la cabeza y acudieran a tu sacrificio para servir a los brāhmaṇas—al ver a ese mismo Arjuna, león entre los hombres, venerado por dioses y dānavas, afligido por la ansiedad, ¿por qué no diriges tu ira contra tus adversarios?»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage frames righteous indignation as part of kṣatriya-dharma: when a proven protector of dharma is wronged and sinks into anxious brooding, the king is urged to transform grief into just resolve against adharma, not into passive resignation.
Vaiśampāyana reports a rebuke addressed to a king: Arjuna—celebrated for unmatched martial prowess and past service to royal sacrifice and social order—is seen in the forest, troubled and contemplative. The speaker questions why the king does not become angry at the enemies responsible for this distress.