Shloka 13
Draupadī’s Rebuke of Jayadratha and Dhaumya’s Admonition (Āraṇyaka-parva, Adhyāya 252)
निर्वेदं परमं गत्वा राजा दुर्योधनस्तदा । ब्रीडयाभिपरीतात्मा नैराश्यमगमत् परम्,कर्ण और शकुनिकी भी बातें सुनकर राजा दुर्योधन अत्यन्त उदास हो गया, तथा मन- ही-मन लज्जासे अभिभूत हो उसने बड़ी निराशाका अनुभव किया
nirvedaṁ paramaṁ gatvā rājā duryodhanas tadā | brīḍayābhiparītātmā nairāśyam agamat param ||
Entonces el rey Duryodhana, hundido en el más hondo desaliento, quedó por dentro sobrecogido por la vergüenza y cayó en una desesperanza extrema. El verso muestra cómo la intención inicua y el consejo fallido no culminan en claridad ni en enmienda, sino en una mezcla corrosiva de bochorno y desesperación que enturbia aún más el juicio.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores a moral-psychological consequence of adharma: when one persists in wrongful aims, the mind can become trapped between shame (brīḍā) and hopelessness (nairāśya), which further impairs discernment instead of leading to repentance and correction.
Vaiśampāyana narrates that Duryodhana, at that moment, reaches extreme dejection; his inner self is overwhelmed by shame and he falls into profound despair, marking a turning point in his emotional and strategic state.