Shloka 97
Duryodhana’s Śaraṇāgati and the Pāṇḍavas’ Resolve
Gandharva Encounter
Devanagari script
पतता शिरसा तेन द्वारं षोडशयोजनम् | पर्वताभेन पिहितं तदागम्यं ततो5भवत्,उसके पर्वत-सदृश विशाल मस्तकने गिरकर (उत्तर-पूर्व देशके) सोलह योजन लम्बे द्वारको बंद कर दिया। अत: वह देश सर्वसाधारणके लिये अगम्य हो गया
Transliteration
patatā śirasā tena dvāraṃ ṣoḍaśa-yojanam | parvatābhena pihitaṃ tad āgamyaṃ tato 'bhavat ||
Translation
Al caer, su cabeza, enorme como una montaña, se desplomó y selló la puerta que se extendía por dieciséis yojanas. Desde entonces, la región más allá quedó inaccesible para la gente común.
Word by Word
पतताwhile falling / by falling
पतता:
Karana
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त, पुं, तृतीया, एकवचन
शिरसाwith (his) head
शिरसा:
Karana
TypeNoun
Rootशिरस्
Formनपुं, तृतीया, एकवचन
तेनby him / he
तेन:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formपुं, तृतीया, एकवचन
द्वारम्the gate/door
द्वारम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्वार
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
षोडशयोजनम्sixteen-yojana (in extent)
षोडशयोजनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootषोडश-योजन
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
पर्वताभेनwith (something) mountain-like
पर्वताभेन:
Karana
TypeAdjective
Rootपर्वत-आभ
Formपुं, तृतीया, एकवचन
पिहितम्was closed/covered
पिहितम्:
Karma
TypeVerb
Rootपि-धा (धातु) / पिहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त, नपुं, प्रथमा, एकवचन
तत्that (place/region)
तत्:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formनपुं, प्रथमा, एकवचन
आगम्यम्accessible / to be reached
आगम्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआ-गम् (धातु) / आगम्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formयत्-प्रत्ययान्त (भाव्य/योग्य) कृदन्त, नपुं, प्रथमा, एकवचन
ततःthereafter / from that (cause)
ततः:
Apadana
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formtrue
अभवत्became / was
अभवत्:
Karta
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन
Speaker
मार्कण्डेय उवाच
Characters & Entities
M
Mārkaṇḍeya (speaker)D
dvāra (a gate/entrance)Ṣ
ṣoḍaśa-yojana (sixteen-yojana measure)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes