Shloka 226
Agni’s Withdrawal to the Forest and Identification with Āṅgirasa (अग्न्याङ्गिरस-इतिहासः)
ब्राह्मणा हाग्निसदृशा दहेयु: पृथिवीमपि । अरी! (स्वर्गलोकके स्वामी) इन्द्र भी इन ब्राह्मणोंके आगे सिर झुकाते हैं, फिर भूतलके मनुष्योंकी तो बात ही कया है? धमंडमें भरी हुई स्त्री! क्या तुम ब्राह्मणोंका प्रभाव नहीं जानती? कभी बड़े-बूढ़ोंके मुखसे भी नहीं सुना? अरी! ब्राह्मण अग्निके समान तेजस्वी होते हैं। वे चाहें तो इस पृथ्वीको भी जलाकर भस्म कर सकते हैं
brāhmaṇā hy agnisadṛśā daheyuḥ pṛthivīm api | are! indro 'pi brāhmaṇānām agre śiraḥ praṇamati, manuṣyāṇāṃ tu bhūtale kim ucyate? darpeṇa pūrṇe stri! kiṃ tvaṃ brāhmaṇānāṃ prabhāvaṃ na jānāsi? kadācid vṛddhānāṃ mukhād api na śrutam? are! brāhmaṇā agni-samānāḥ tejasvinaḥ; icchanti cet pṛthivīm api dagdhvā bhasmasāt kuryuḥ ||
El brahmán dijo: “Los brāhmaṇas son como el fuego mismo: si así lo quisieran, podrían quemar incluso la tierra. Hasta Indra, señor del cielo, inclina la cabeza ante los brāhmaṇas; ¿qué habrá que decir entonces de los simples mortales en este suelo? ¡Oh mujer henchida de orgullo! ¿No conoces el poder de los brāhmaṇas? ¿Ni siquiera lo has oído de labios de los ancianos? Los brāhmaṇas resplandecen con el fulgor del fuego; si lo desean, pueden reducir la tierra entera a cenizas.”
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse warns against arrogance and urges reverence toward spiritual and ethical authority: Brahmins, associated with tapas and sacred power, are portrayed as ‘fire-like,’ and even Indra is said to bow to them—therefore ordinary people should be all the more careful not to insult them.
A Brahmin rebukes a proud woman, using a forceful comparison—Brahmins as fire—and a cosmic example—Indra’s deference—to intimidate and instruct her, emphasizing the consequences of disrespect and the need for humility.