Shloka 65
इन्द्रद्युम्नोपाख्यानम्
Indradyumna Upākhyāna: On Kīrti, Smṛti, and Restoration
विपरीतश्न॒ लोको<यं भविष्यत्य धरोत्तर: । एड्कान् पूजयिष्यन्ति वर्जयिष्यन्ति देवता:,शूद्र धर्मोपदेश करेंगे और ब्राह्मणलोग उनकी सेवामें रहकर उसे सुनेंगे तथा उसीको प्रामाणिक मानकर उसका पालन करेंगे। समस्त लोकका व्यवहार विपरीत और उलट-पुलट हो जायगा। ऊँच नीच और नीच ऊँच हो जायँगे। लोग हड्डी जड़ी हुई दीवारोंकी तो पूजा करेंगे और देवविग्रहोंको त्याग देंगे
viparītaśno loko ’yaṁ bhaviṣyaty adharottaraḥ | eḍkān pūjayiṣyanti varjayiṣyanti devatāḥ ||
Mārkaṇḍeya dijo: «Este mundo se volverá perverso en su conducta, y el adharma se alzará por encima del dharma. Los hombres comenzarán a adorar muros incrustados de huesos y abandonarán a los dioses. El orden social quedará trastocado: lo bajo será tenido por alto y lo alto por bajo; quienes no son aptos para enseñar presumirán de instruir en dharma, y quienes debían guiar se someterán y seguirán».
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse warns that when adharma dominates, society’s moral and social hierarchies invert: true objects of reverence are neglected, false substitutes are worshipped, and rightful guides in dharma are displaced—signaling ethical decay.
Mārkaṇḍeya is describing a future degeneration of the world’s conduct—an ominous forecast in which people abandon the gods and embrace misguided forms of worship, alongside a broader collapse of proper social and religious order.