Previous Verse
Next Verse

Shloka 103

अध्याय १९० — वामदेव-वाम्य-वृत्तान्तः

The Vāmadeva Horses Episode and the Ethics of Promise

शेषो भूत्वाहमेवैतां धारयामि वसुन्धराम्‌ । वेदवेत्ता ब्राह्मण देवयज्ञमें स्थित मुझ यज्ञपुरुषका यजन करते हैं। पृथ्वीका पालन करनेवाले क्षत्रियनरेश स्वर्गप्राप्तिकी अभिलाषासे इस भूतलपर यज्ञोंद्वारा मेरा यजन करते हैं। इसी प्रकार वैश्य भी स्वर्गलोकपर विजय पानेकी इच्छासे मेरी सेवा-पूजा करते हैं। मैं ही शेषनाग होकर मेरुमन्दरसे विभूषित तथा चारों समुद्रोंसे घिरी हुई इस वसुन्धराको अपने सिरपर धारण करता हूँ

śeṣo bhūtvāham evaitāṁ dhārayāmi vasundharām | vedavettā brāhmaṇā devayajñe me sthitaṁ mām yajñapuruṣaṁ yajante | pṛthivīpālanakartāraḥ kṣatriya-nareśāḥ svargaprāptim abhīpsavaḥ asmin bhūtale yajñair mām yajante | evaṁ vaiśyā api svargalokavijayecchayā mama sevā-pūjāṁ kurvanti | aham eva śeṣanāgo bhūtvā meru-mandaravibhūṣitāṁ caturbhiḥ samudraiḥ parivṛtāṁ imāṁ vasundharāṁ śirasi dhārayāmi

La Deidad dijo: «Al convertirme en Śeṣa, yo solo sostengo esta tierra. Los brāhmaṇas conocedores de los Vedas, establecidos en el culto a los dioses, me ofrecen sacrificio a Mí, el Yajña-Puruṣa. Los reyes kṣatriya, protectores de la tierra, deseosos de alcanzar el cielo, me adoran en este mismo suelo mediante sacrificios. Del mismo modo, los vaiśya, anhelando conquistar el mundo celestial, me sirven y me veneran. Así, soy Yo, como Śeṣa-nāga, quien lleva sobre su cabeza esta tierra—adornada con Meru y Mandara y ceñida por los cuatro océanos.»

शेषःShesha (the serpent)
शेषः:
Karta
TypeNoun
Rootशेष
FormMasculine, Nominative, Singular
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here), Non-finite
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Singular
एवindeed/alone
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
एताम्this (f.)
एताम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
धारयामिI bear/hold
धारयामि:
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
FormPresent, Indicative, Parasmaipada, First, Singular
वसुन्धराम्the earth
वसुन्धराम्:
Karma
TypeNoun
Rootवसुन्धरा
FormFeminine, Accusative, Singular

देव उवाच

Ś
Śeṣa (Śeṣanāga)
V
Vasundharā (Earth)
B
Brāhmaṇas
K
Kṣatriya kings (nareśas)
V
Vaiśyas
Y
Yajña-Puruṣa
M
Meru
M
Mandara
F
Four oceans (catur-samudra)