Shloka 83
Sarasvatī–Tārkṣya Saṃvāda: Agnihotra-vidhi, Dāna-phala, and Mokṣa-prasaṅga (सरस्वती–तार्क्ष्यसंवादः)
जितेन्द्रियत्वाद् वशिन: शुक्लत्वान्मन्दरोगिण: । अल्पाबाधपरित्रासाद भवन्ति निरुपद्रवा:,जितेन्द्रिय होनेके कारण वे मनको वशमें रखते हैं और सात््विक अन्त:करणके होनेके कारण नीरोग होते हैं। दुःख और त्रासके क्षीण होनेके कारण वे उपद्रवरहित होते हैं। विवेकी पुरुष गर्भसे गिरते, जन्म लेते अथवा गर्भमें ही रहते समय भी ज्ञानदृष्टिसे अपने-आपका और परमात्माका सर्वथा यथार्थ अनुभव करते हैं
jitendriyatvād vaśinaḥ śuklatvān mandarogiṇaḥ | alpābādha-paritrāsād bhavanti nirupadravāḥ ||
Mārkaṇḍeya dijo: «Porque han vencido a los sentidos, mantienen la mente bajo dominio. Porque su ser interior es puro y lúcido (sāttvika), están libres de enfermedad. Y porque el sufrimiento y el temor apenas los rozan, permanecen sin perturbación. Así, el hombre discerniente—ya al desprenderse del vientre, al nacer o incluso al morar en el vientre—puede, con el ojo del conocimiento, realizar directamente tanto el propio ser como al Supremo en plena verdad.»
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
Sense-mastery and inner purity lead to freedom from bodily and mental disturbances; the wise, grounded in knowledge, can realize the self and the Supreme even in extreme liminal states such as birth.
Mārkaṇḍeya is describing the qualities and inner condition of spiritually disciplined, discerning persons—how their self-control and sattvic clarity make them resilient, healthy, and capable of direct realization.