Shloka 20
कामीकवन-समागमः
Kāmyaka Forest Meeting: Kṛṣṇa’s Visit; Mārkaṇḍeya and Nārada Arrive
ततो5स्मि पतितो भूमौ न च मामजहात् स्मृति: स्मार्तमस्ति पुराणं मे यथैवाधिगतं तथा,“उनके इतना कहते ही मैं पृथ्वीपर गिर पड़ा। परंतु आज भी वह पुरानी स्मरण-शक्ति मुझे छोड़ नहीं सकी है। यद्यपि यह वृत्तान्त बहुत पुराना हो चुका है तथापि जो कुछ जैसे हुआ था; वह सब मुझे ज्यों-का-त्यों स्मरण है
tato ’smi patito bhūmau na ca mām ajahāt smṛtiḥ | smārtam asti purāṇaṃ me yathaivādhigataṃ tathā ||
Dijo Vaiśampāyana: «Apenas habló así, caí al suelo. Sin embargo, mi facultad de recordar no me abandonó. Aunque este relato es antiquísimo, todo cuanto sucedió—tal como fue vivido—permanece presente en mi memoria».
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes the ethical weight of truthful remembrance: even when an event is long past, a witness’s undiminished smṛti preserves the account ‘as it was,’ underscoring fidelity in transmitting tradition and testimony.
The narrator (Vaiśampāyana) reports a dramatic reaction—falling to the ground upon hearing someone’s words—while asserting that his memory remained intact, enabling him to recount an old incident precisely as experienced.