Shloka 56
निवातकवचवधः — Arjuna’s Neutralization of the Nivātakavacas
Vajra-astra deployment
बहुमानाच्च गात्राणि पस्पर्श मम वासव: | तत्राहं देवगन्धर्व: सहितो भूरिदक्षिण,इतना ही नहीं, उन्होंने बड़े आदरके साथ मेरे अंगोंपर हाथ फेरा। यज्ञोंमें पूरी दक्षिणा देनेवाले भरतश्रेष्ठ) उस स्वर्गलोकमें देवताओं और गन्धर्वोके साथ अस्त्रविद्याकी प्राप्तिके लिये रहने लगा और प्रतिदिन अस्त्रोंका अभ्यास करने लगा। उस समय गन्धर्वराज विश्वावसुके पुत्र चित्रसेनके साथ मेरी मैत्री हो गयी थी
arjuna uvāca | bahumānāc ca gātrāṇi pasparśa mama vāsavaḥ | tatrāhaṃ devagandharvaiḥ sahito bhūridakṣiṇa svargaloke 'stravidyāprāptaye nyavasam ca pratidinam astrāṇām abhyāsaṃ cakāra | tasmin kāle gandharvarāja-viśvāvasoḥ putreṇa citrasenena mama maitrī samajāyata |
Arjuna dijo: «Por gran respeto, Vāsava (Indra) llegó incluso a tocar mis miembros con su propia mano. Allí, en aquel reino celeste—oh el mejor de los Bhāratas, dador de abundantes dádivas sacrificiales—permanecí entre los dioses y los Gandharvas para alcanzar el dominio de la ciencia de las armas, y cada día practicaba su uso. Entonces trabé amistad con Citraseṇa, hijo del rey gandharva Viśvāvasu.»
अजुन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights disciplined self-improvement under worthy guidance: divine honor is shown not as mere privilege, but as a call to sustained practice (abhyāsa) and the cultivation of constructive alliances (maitrī) in pursuit of a righteous purpose.
Arjuna narrates his stay in Svarga after receiving Indra’s respectful welcome. He lives among gods and Gandharvas to learn the science of weapons, practices daily, and becomes friends with Citraseṇa, son of the Gandharva-king Viśvāvasu.