Shloka 15
भ्रातुर्नियोगात् तु युधिष्ठिरस्य वनादसौ वारणमत्तगामी । यत् काम्यकात् प्रव्रजित: स जिष्णु- स्तदैव ते शोकहता बभूवु:,गजराजके समान मस्तानी चालसे चलनेवाले वे अर्जुन जब बड़े भाई युधिष्ठिरकी आज्ञा लेकर काम्यक वनसे प्रस्थित हुए थे, तभी समस्त पाण्डव शोकसे पीड़ित हो गये थे
bhrātur niyogāt tu yudhiṣṭhirasya vanād asau vāraṇamattagāmī | yat kāmyakāt pravrajitaḥ sa jiṣṇus tadaiva te śokahatā babhūvuḥ ||
Dijo Vaiśampāyana: Por mandato de su hermano mayor Yudhiṣṭhira, Jiṣṇu (Arjuna)—que avanzaba con el paso altivo e incontenible de un elefante soberano embriagado—partió del bosque de Kāmyaka. En ese mismo instante, todos los Pāṇḍava quedaron abatidos por el dolor, pues el deber exigía separación aun entre quienes estaban unidos por el amor y las penalidades compartidas.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma expressed as obedience to rightful authority and commitment to a larger purpose, even when it causes personal sorrow. Ethical life may demand painful separations; steadfastness lies in fulfilling duty without denying the reality of grief.
Arjuna (called Jiṣṇu) departs from the Kāmyaka forest on Yudhiṣṭhira’s instruction. His departure immediately plunges the remaining Pāṇḍavas (and companions) into sorrow, underscoring both Arjuna’s importance to them and the cost of their exile-bound responsibilities.