Adhyaya 155

Verse 1

हि >> मय ० () आज अप चतुष्पञ्चाशर्दाधेिकशततमो< ध्याय: भीमसेनके द्वारा क्रोधवश नामक राक्षसोंकी पराजय और द्रोपदीके लिये सौगन्धिक कमलोंका संग्रह करना भीम उवाच पाण्डवो भीमसेनो<हं धर्मराजादनन्तर: । विशालां बदरीं प्राप्तो भ्रातृभि: सह राक्षसा:

Dijo Bhīma: “Oh Rākṣasa, yo soy Bhīmasena, hijo de Pāṇḍu, el hermano menor de Dharmarāja (Yudhiṣṭhira). Junto con mis hermanos he llegado al lugar sagrado llamado Viśālā Badarī y aquí me hospedo.”

Verse 2

अपश्यत्‌ तत्र पाज्चाली सौगन्धिकमनुत्तमम्‌ | अनिलोढमितो नूनं सा बहूनि परीप्सति

Allí Pāñcālī (Draupadī) vio un loto saugandhika incomparable. Dedujo que sin duda el viento lo había traído desde esta misma región, y anheló obtener muchos más capullos semejantes; así se encendió la resolución de Bhīma de ir en su busca por ella.

Verse 3

तस्या मामनवद्याड्या धर्मपत्न्या: प्रिये स्थितम्‌ पुष्पाहारमिह प्राप्त निबोधत निशाचरा:

“Oh moradores de la noche, sabedlo: he venido aquí para cumplir el amado deseo de mi dharmapatnī, esa esposa justa, noble y sin tacha, trayendo para ella muchas flores saugandhika.”

Verse 4

राक्षसा ऊचु: आक्रीडो<यं कुबेरस्य दयित: पुरुषर्षभ । नेह शक्‍यं मनुष्येण विहर्तु मर्त्यधर्मणा

Los rākṣasas dijeron: “Oh toro entre los hombres, éste es el lugar de recreo predilecto de Kubera. Aquí un humano mortal—sujeto a la ley de la muerte—no puede divertirse ni solazarse.”

Verse 5

देवर्षयस्तथा यक्षा देवाश्नात्र वृकोदर । आमन्त्रय यक्षप्रवरं पिबन्ति रमयन्ति च । गन्धर्वाप्सरसश्वैव विहरन्त्यत्र पाण्डव

Dijo Bhīma: «¡Oh Vṛkodara! Aquí, incluso los sabios divinos, los Yakṣas y los dioses piden primero permiso al más excelso de los Yakṣas (Kubera); sólo entonces beben esta agua y se entregan al deleite. ¡Oh hijo de Pāṇḍu!, los Gandharvas y las Apsaras también se recrean aquí bajo la misma norma».

Verse 6

अन्यायेनेह यः कश्रनिदवमान्य धनेश्वरम्‌ । विहर्तुमिच्छेद्‌ दुर्वत्त: स विनश्येन्न संशय:

Dijo Bhīma: «Quienquiera que, obrando injustamente, desprecie aquí al Señor de la Riqueza y busque entregarse al placer como un malvado, será destruido sin falta; de ello no hay duda.»

Verse 7

तमनादृत्य पद्मानि जिहीर्षसि बलादृत: । धर्मराजस्य चात्मानं ब्रवीषि भ्रातरं कथम्‌

«Despreciándolo, henchido por el orgullo de tu fuerza, deseas arrebatar por la fuerza estos lotos. En tal estado, ¿cómo puedes llamarte hermano de Dharmarāja?»

Verse 8

आमन्त्र्य यक्षराजं॑ वै तत: पिब हरस्व च । नातो<न्यथा त्वया शक्‍्यं किंचित्‌ पुष्करमीक्षितुम्‌

Dijo Bhīma: «Pide primero permiso al rey de los Yakṣas; luego bebe el agua y llévate los lotos. De otro modo, no podrás—de ninguna manera—ni siquiera posar la vista en nada de este lago.»

Verse 9

भीमसेन उवाच राक्षसास्तं न पश्यामि धनेश्वरमिहान्तिके । दृष्टवापि च महाराजं नाहं याचितुमुत्सहे

Bhīmasena dijo: «Oh Rākṣasa, no veo aquí cerca a ese señor de la riqueza (Kubera). Y aun si llegara a contemplar a ese gran rey, no me atrevería a suplicarle. Pues un kṣatriya no pide limosna a nadie: ése es su deber antiguo. No deseo, de ningún modo, abandonar el dharma del kṣatriya.»

Verse 10

न हि याचन्ति राजान एष धर्म: सनातन: । न चाहं हातुमिच्छामि क्षात्रधर्म कथंचन

Bhīmasena dijo: «Los reyes no mendigan: ésta es la ley eterna del dharma. Y yo no deseo, de ningún modo, abandonar el código de conducta del kṣatriya».

Verse 11

इयं च नलिनी रम्या जाता पर्वतनिर्झरे । नेयं भवनमासाद्य कुबेरस्प महात्मन:,यह रमणीय सरोवर पर्वतीय झरनोंसे प्रकट हुआ है, यह महामना कुबेरके घरमें नहीं है

Bhīmasena dijo: «Este hermoso estanque de lotos ha nacido de los arroyos de la montaña. No es algo que se halle por llegar a la morada del magnánimo Kubera; es un lago natural y encantador, nacido de las alturas».

Verse 12

तुल्या हि सर्वभूतानामियं वैश्रवणस्य च । एवं गतेषु द्रव्येषु कः क॑ याचितुमर्हति,अतः इसपर अन्य सब प्राणियोंका और कुबेरका भी समान अधिकार है। ऐसी सार्वजनिक वस्तुओंके लिये कौन किससे याचना करेगा?

Bhīmasena dijo: «Esta riqueza es por igual la parte legítima de todos los seres —y también de Vaiśravaṇa (Kubera). Si las posesiones se entienden así, como comunes en su derecho último, ¿quién puede mendigar de quién? Lo que por naturaleza es público no tiene dador privado ni suplicante privado».

Verse 13

वैशम्पायन उवाच इत्युक्त्वा राक्षसान्‌ सर्वान्‌ भीमसेनो हामर्षण: । व्यगाहत महाबाहुरनलिनीं तां महाबल:ः

Dijo Vaiśampāyana: Tras hablar así a todos los rākṣasas, Bhīmasena —ardiendo de justa indignación— se zambulló. El héroe de largos brazos, de gran fuerza, entró en aquel lago colmado de lotos con resolución intrépida ante seres hostiles.

Verse 14

ततः स राक्षसैर्वाचा प्रतिषिद्ध: प्रतापवान्‌ । मा मैवमिति सक्रोधैर्भर्सयद्धि: समन्‍्ततः,उस समय क्रोधमें भरे राक्षस चारों ओरसे प्रतापी भीमको फटकारते हुए वाणीद्वारा रोकने लगे--“नहीं-नहीं, ऐसा न करो'

Entonces el poderoso Bhīma fue detenido por los rākṣasas con sus palabras. Llenos de ira, lo rodearon por todas partes y lo increparon con dureza, diciendo: «No… no hagas esto».

Verse 15

कदर्थीकृत्य तु स तान्‌ राक्षसान्‌ भीमविक्रम: । व्यगाहत महातेजास्ते तं सर्वे न्‍्यवारयन्‌

Having treated those rākṣasas with contempt, Bhīma—of dreadful prowess—entered the water-reservoir nonetheless. Seeing this, all the rākṣasas cried out and rushed to restrain him, attempting to block his advance.

Verse 16

गृह्नीत बध्नीत विकर्ततेम॑ं पचाम खादाम च भीमसेनम्‌ | क्रुद्धा ब्रुवन्तो डभिययुर्द्रतं ते शस्त्राणि चोट्यम्य विवृत्तनेत्रा:

Vaiśampāyana said: “Seize him! Bind him! Cut him to pieces! Let us cook and eat Bhīmasena!” Thus shouting in fury, with eyes wide and glaring, those rākṣasas swiftly rushed toward him, brandishing their weapons—an image of unrestrained violence and predatory intent set against the Pandavas’ struggle to uphold themselves amid lawless threats in the forest.

Verse 17

ततः स गुर्वी यमदण्डकल्पां महागदां काञ्चनपट्टनद्धाम्‌ । प्रगृह्दा तानभ्यपत॒त्‌ तरस्वी ततोड<ब्रवीत्‌ तिष्ठत तिष्ठतेति

Then Bhīmasena seized a massive, weighty mace—like Yama’s staff of punishment—bound with golden plating. With fierce speed he rushed straight at those rākṣasas and, challenging them, cried out: “Stand your ground! Stand!” The scene underscores righteous courage: when violent forces threaten the vulnerable, strength is to be wielded decisively, not for cruelty, but to restrain wrongdoing.

Verse 18

ते तं तदा तोमरपट्टिशाद्यि- व्यविद्धशस्त्रै: सहसा निपेतु: । जिघांसव: क्रोधवशा: सुभीमा भीम॑ समन्तात्‌ परिवद्रुरुग्रा:

Vaiśampāyana said: Then, driven by wrath and intent on killing Bhīma, those exceedingly fearsome and fierce ones suddenly rushed upon him from all sides, surrounding him, armed with tomara-javelins, paṭṭiśa-battle-axes, and other weapons—missiles and blades meant to pierce and destroy. The scene sets Bhīma against a ring of enraged attackers, highlighting the ethical contrast between blind, anger-driven violence and the steadfast strength of a righteous warrior who does not yield to fear.

Verse 19

वातेन कुन्त्यां बलवान्‌ सुजात: शूरस्तरस्वी द्विषतां निहन्ता । सत्ये च धर्मे च रत: सदैव पराक्रमे शत्रुभिरप्रधृष्य:

Vaiśaṃpāyana said: Born of Kuntī through the Wind-god, Bhīmasena was mighty and well-born—heroic, swift in force, and a slayer of foes. He was ever devoted to truth and dharma; and in valor he was unassailable, such that even many enemies together could not overpower him.

Verse 20

तेषां स मार्गान्‌ विविधान्‌ महात्मा विहत्य शस्त्राणि च शात्रवाणाम्‌ | यथा प्रवीरान्‌ निजघान भीम: परं शतं पुष्करिणीसमीपे

Aquel magnánimo quebró sus múltiples maniobras y anuló las armas de los enemigos. Y así como Bhīma abatía a los más bravos, junto a la laguna derribó y dio muerte a más de cien de sus principales guerreros.

Verse 21

ते तस्य वीर्य च बल॑ च दृष्टवा विद्याबलं बाहुबलं तथैव । अशवनुवन्त: सहितं समन्ताद्‌ द्रुतं प्रवीरा: सहसा निवृत्ता:

Dijo Vaiśaṃpāyana: Al ver su heroísmo y su fuerza—la fuerza nacida del saber y también el poder de sus brazos—los valientes enemigos, aunque reunidos por todos lados, no pudieron resistir su embestida. Con rapidez y de golpe se volvieron atrás, abandonando la lucha.

Verse 22

विदीर्यमाणास्तत एव तूर्ण- माकाशमास्थाय विमूढसंज्ञा: । कैलासश्‌ज्ण्यभिदुद्र॒वुस्ते भीमार्दिता: क्रोधवशा: प्रभग्ना:

Dijo Vaiśaṃpāyana: «Destrozados allí mismo, al instante se alzaron al cielo, con los sentidos turbados. Heridos por Bhīma y quebrados de ánimo, aquellos rākṣasas —dominados por la ira— huyeron hacia las cumbres del Kailāsa».

Verse 23

स शक्रवद्‌ दानवदैत्यसड्घान्‌ विक्रम्य जित्वा च रणेडरिसड्घान्‌ । विगाह्द[ तां पुष्करिणीं जितारि: कामाय जग्राह ततो<म्बुजानि

Dijo Vaiśampāyana: Como el propio Indra, Bhīma, vencedor de enemigos, desplegó un valor inmenso: arrolló y derrotó en batalla a las huestes reunidas de Dānavas y Daityas. Luego, tras someter las filas adversarias, se zambulló en aquel estanque de lotos y, a su antojo, comenzó a recogerlos.

Verse 24

ततः स पीत्वामृतकल्पमम्भो भूयो बभूवोत्तमवीर्यतेजा: । उत्पाट्य जग्राह च सो<म्बुजानि सौगन्धिकान्युत्तमगन्धवन्ति

Entonces, tras beber el agua del lago—dulce como néctar—recobró una fuerza y un fulgor excepcionales. Después, arrancó y reunió los lotos saugandhika, perfumados con la fragancia más exquisita.

Verse 25

ततस्तु ते क्रोधवशा: समेत्य धनेश्वरं भीमबलप्रणुन्ना: । भीमस्य वीर्य च बल॑ च संख्ये यथावदाचख्युरतीव भीता:

Entonces, dominados por la ira y sacudidos por la fuerza del poder de Bhīma, se reunieron y fueron ante el Señor de las Riquezas, Kubera. Temblando de pavor, le expusieron con detalle pleno y veraz la valentía y la fuerza que Bhīma había mostrado en la batalla.

Verse 26

तेषां वचस्तत्‌ तु निशम्य देव: प्रहस्य रक्षांसि ततो5भ्युवाच । गृह्नातु भीमो जलजानि कामात्‌ कृष्णानिमित्तं विदितं ममैतत्‌

Al oír sus palabras, el divino Kubera sonrió y, riendo, dijo a los rākṣasas: “Ya conozco la causa. Dejad que Bhīma tome, a su gusto, cuantos lotos nacidos del agua quiera, pues Kṛṣṇā (Draupadī) es el motivo.”

Verse 27

ततोअभ्यनुज्ञाप्य धनेश्वरं ते जग्मु: कुरूणां प्रवरं विरोषा: | भीमं च तस्यां ददृशुर्नलिन्यां यथोपजोषं विहरन्तमेकम्‌

Luego, tras recibir el permiso del Señor de las Riquezas, fueron—ya sin rencor—hacia Bhīma, el más excelso de los Kuru. Y en aquel estanque de lotos lo vieron, solo, recreándose a su antojo.

Verse 153

इस प्रकार श्रीमहाभारत वनपर्वके अन्तर्गत तीर्थयात्रापर्वमें लोमशती र्थयात्राके प्रसंगमें सौगन्धिकाहरणविषयक एक सौ तिरपनवाँ अध्याय पूरा हुआ

Así concluye el capítulo ciento cincuenta y tres del Tīrthayātrā Parva, dentro del Vana Parva del Śrī Mahābhārata, en el marco del relato de peregrinación de Lomāśa, relativo al episodio de la obtención de las fragantes flores saugandhika.

Verse 154

इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि लोमशतीर्थयात्रायां सौगन्धिकाहरणे चतुष्पड्चाशदधिकशततमो<्ध्याय:

Iti: así concluye el capítulo ciento cincuenta y cuatro del Vana Parva del Śrī Mahābhārata, en el Tīrthayātrā Parva—en particular, la peregrinación narrada por Lomāśa—acerca del episodio de la obtención de las fragantes flores saugandhika.