Shloka 49
Kuberasaras-darśana (Bhīma beholds Kubera’s guarded lotus-lake) / कुबेरसरः-दर्शनम्
निग्रहे प्रग्रहे सम्यग् यदा राजा प्रवर्तते । तदा भवति लोकस्य मर्यादा सुव्यवस्थिता,जब राजा निग्रह और अनुग्रहमें ठीक तौरसे प्रवृत्त होता है, तभी लोककी मर्यादा सुरक्षित रहती है
nigrahe pragrahe samyag yadā rājā pravartate | tadā bhavati lokasya maryādā suvyavasthitā ||
Cuando el rey procede rectamente—sabiendo cuándo refrenar y cuándo otorgar favor—entonces los límites morales y el orden social del pueblo quedan firmes y bien establecidos.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A ruler must balance punishment (nigraha) and favor/leniency (pragraha) with discernment; only then do dharma and social norms (maryādā) remain stable in society.
Vaiśampāyana delivers a general maxim on rājanīti (royal policy): the well-being and moral order of the populace depend on the king’s measured use of restraint and benevolence.