Kuberasaras-darśana (Bhīma beholds Kubera’s guarded lotus-lake) / कुबेरसरः-दर्शनम्
रज्ञामुपायश्चारश्न बुद्धिमन्त्रपराक्रमा: । निग्रहप्रग्रहौ चैव दाक्ष्यं वै कार्यसाधकम्
rājñām upāyaś cāraś ca buddhimantra-parākramāḥ | nigraha-pragrahau caiva dākṣyaṃ vai kārya-sādhakam ||
Dijo Vaiśampāyana: «Para los reyes, los verdaderos medios del éxito son la política acertada y la vigilancia del espionaje, el consejo sabio unido al valor, y la doble capacidad de reprimir y de alentar. En verdad, la destreza práctica es lo que lleva las empresas a su cumplimiento».
वैशम्पायन उवाच
Effective kingship requires a balanced toolkit: strategic means (upāya), reliable intelligence (cāra), discerning counsel (buddhi-mantra), courageous execution (parākrama), and the ability to both restrain harmful impulses (nigraha) and encourage what is beneficial (pragraha). Competent, tactful skill (dākṣya) is presented as the decisive factor that turns intentions into accomplished results.
In Vaiśampāyana’s narration, the discourse turns to principles of governance. This verse lists the practical qualities and instruments a ruler must cultivate—policy, espionage, counsel, valor, restraint, encouragement, and administrative competence—framing them as essential for successfully completing royal duties and public aims.