Shloka 16
Aṣṭāvakra–Bandi Vāda at Janaka’s Assembly
Numerical Cosmology and Restitution
द्वारपाल उवाच कथं यज्ञं दशवर्षो विशेस्त्व॑ विनीतानां विदुषां सम्प्रवेशम् । उपायत: प्रयतिष्ये तवाहं प्रवेशने कुरु यत्नं यथावत्,द्वारपालने कहा--जहाँ सुशिक्षित विद्वानोंका प्रवेश होता है; उस यज्ञमण्डपमें तुम- जैसे दस वर्षके बालकका प्रवेश होना कैसे सम्भव है। तथापि मैं किसी उपायसे तुम्हें उसके भीतर प्रवेश करानेका प्रयत्न करूँगा, तुम भी भीतर जानेके लिये यथोचित प्रयत्न करो
dvārapāla uvāca | kathaṃ yajñaṃ daśavarṣo viśet tvam vinītānāṃ viduṣāṃ sampraveśam | upāyataḥ prayatiṣye tavāhaṃ praveśane kuru yatnaṃ yathāvat ||
El guardián de la puerta dijo: «¿Cómo podrías tú—apenas un niño de diez años—entrar en este recinto del sacrificio, lugar destinado a la entrada de hombres disciplinados y sabios? Con todo, procuraré por algún medio que se te admita dentro. Tú también haz el esfuerzo debido, como corresponde, para obtener la entrada».
द्वारपाल उवाच
Educational Q&A
The verse highlights propriety (yathāvat) and eligibility in sacred contexts: access to a ritual space is governed by discipline, learning, and social-ritual norms, yet compassionate assistance and practical means (upāya) can be sought without abandoning decorum.
A gatekeeper challenges a young boy’s suitability to enter a yajña enclosure reserved for trained and learned participants, but agrees to attempt an expedient to help him gain admission, urging the boy to make a fitting effort as well.