Shloka 11
च्यवन-यज्ञे अश्विनोः सोमग्रहण-विवादः
Cyavana’s Sacrifice and the Aśvins’ Soma Dispute
ऋते त्वां विबुधांश्वान्यान् कथं वै नाहत: सवम् | अश्रिनावपि देवेन्द्र देवौ विद्धि पुरंदर,च्यवनने कहा--मघवन! ये दोनों अश्विनीकुमार बड़े उत्साही और महान् बुद्धिमान हैं। रूप-सम्पत्तिमें भी सबसे बढ़-चढ़कर हैं। इन्होंने ही मुझे देवताओंके समान दिव्य रूपसे युक्त और अजर बनाया है। देवराज! फिर तुम्हारे या अन्य देवताओंके सिवा इन्हें यज्ञमें सोमरसका भाग पानेका अधिकार क्यों नहीं है? पुरंदर! इन अश्विनीकुमारोंको भी देवता ही समझो
ṛte tvāṁ vibudhāṁś cānyān kathaṁ vai nāhataḥ savam | aśvināv api devendra devau viddhi puraṁdara ||
Cyavana dijo: «Oh Devendra, aparte de ti y de los demás dioses, ¿quién podría haber quedado ileso tras abatir el sacrificio? Sabe que los Aśvin también son dioses, oh Purandara. Puesto que son fogosos, sabios y los primeros en belleza—y puesto que fueron ellos quienes me devolvieron una forma divina, sin vejez—¿por qué no habrían de tener derecho a una porción de Soma en el sacrificio? Por tanto, considera también deidades a los Aśvinīkumāras».
च्यवन उवाच
Educational Q&A
Ritual privilege should align with merit and rightful status: Cyavana argues that the Aśvins, having performed divine benefaction and possessing divine qualities, deserve recognition and a Soma-share in the yajña; denying them is an injustice within the sacrificial order.
Cyavana confronts Indra, insisting that the Aśvin twins are true gods and should receive Soma in the sacrifice. He supports this claim by citing their excellence and the boon they granted him—restoring him to a divine, ageless form—thereby pressing Indra to acknowledge their entitlement.