Shloka 19
देव–विष्णु–संवादः । कालेयगणस्य समुद्राश्रयः । अगस्त्योपसर्पणम्
Devas and Viṣṇu on the Kāleyas; Approach to Agastya
तदा सम मन्त्र सहिता:ः प्रचक्रु- स्त्रैलोक्यनाशार्थमभिस्मयन्त: । तत्र सम केचिन्मतिनिश्षयज्ञा- स्तांस्तानुपायानुपवर्णयन्ति,संगठित देवताओंद्वारा त्रास दिये जानेपर वे सब दैत्य भयसे आतुर हो समुद्रमें ही प्रवेश कर गये। मत्स्यों और मगरोंसे भरे हुए उस अपार महासागरमें प्रविष्ट हो वे सम्पूर्ण दानव तीनों लोकोंका नाश करनेके लिये बड़े गर्वसे एक साथ मन्त्रणा करने लगे। उनमेंसे कुछ दैत्य जो अपनी बुद्धिके निश्चयको स्पष्टरूपसे जाननेवाले थे; (जगत्के विनाशके लिये) उपयोगी विभिन्न उपायोंका वर्णन करने लगे
tadā samamantra-sahitāḥ pracakruḥ trailokya-nāśārtham abhisamayantaḥ | tatra samaṃ kecin mati-niścaya-jñāḥ tāṃs tān upāyān upavarṇayanti |
Entonces, reunidos en consejo común, comenzaron a deliberar, maravillándose de su propio designio para la destrucción de los tres mundos. Allí, algunos, claros y resueltos en su juicio, procedieron a exponer diversas estratagemas que juzgaban aptas para llevar al cosmos a la ruina. El pasaje presenta su orgullo y su intención devastadora como una inversión ética: la inteligencia y la unidad puestas al servicio del adharma y del daño universal.
लोगश उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how intelligence, unity, and strategic thinking become ethically corrupt when driven by pride and the aim to harm the world. It implicitly contrasts rightful counsel (for protection and dharma) with conspiratorial counsel aimed at universal destruction.
A group gathers in unified deliberation and begins planning methods to destroy the three worlds. Some among them, confident and decisive, propose various practical means (upāyas) to accomplish this destructive goal.