अध्याय ८२ — केशवप्रयाणे निमित्तदर्शनम्
Omens and Reception During Keśava’s Departure
प्रभो! मधुसूदन श्रीकृष्ण! आप माताको प्रणाम करके मेरे कथनानुसार धुृतराष्ट्र
ity uktvā keśavaṁ tatra rājamadhye yudhiṣṭhiraḥ | anujñāto nivavṛte kṛṣṇaṁ kṛtvā pradakṣiṇam ||
«¡Señor! ¡Madhusūdana, Śrī Kṛṣṇa! Tras rendir homenaje a tu madre, ve conforme a mis palabras ante Dhṛtarāṣṭra, Duryodhana, los demás reyes ancianos, Bhīṣma, Droṇa, Kṛpa, el gran rey Bāhlīka, Aśvatthāmā hijo de Droṇa, Somadatta, toda la hueste de kṣatriyas de la estirpe Bharata y los Kaurava; y también ante Vidura—guardián del consejo de los Kaurava, conocedor de los puntos vitales, de inteligencia insondable y gran sabio—, y abrázalos a todos de corazón». Dicho esto, Yudhiṣṭhira, en medio de los reyes reunidos, pidió licencia y se retiró—después de circunvalar a Kṛṣṇa con reverencia.
युधिष्ठिर उवाच
Even in conflict-driven political situations, dharma is upheld through humility, reverence, and correct conduct—seeking consent, honoring the worthy (especially Kṛṣṇa as guide/mediator), and maintaining self-restraint rather than acting from haste or pride.
After addressing Kṛṣṇa in the royal assembly and giving his instructions/appeal, Yudhiṣṭhira formally takes leave. He performs pradakṣiṇā of Kṛṣṇa as a sign of respect and then withdraws, marking a transition from counsel to action in the diplomatic mission.