Shloka 17
Chapter 49: Sañjaya’s Enumeration of the Pāṇḍava Coalition (पाण्डवसैन्यसमागम-वर्णनम्)
महाराज! पाण्डवोंने जिन लोगोंकी सहायता पाकर युद्धके लिये तैयारी की है, उनका परिचय देता हूँ, सुनिये। पहली बात यह है कि उन्हें वीरवर धृष्टद्युम्नका पूर्ण सहयोग प्राप्त हुआ है, जिससे सबल होकर उन पाण्डवोंने आपलोगोंपर चढ़ाई करनेकी तैयारी की है ।। यो नैव रोषान्न भयान्न लोभान्नार्थकारणात् । न हेतुवादाद् धर्मात्मा सत्यं जह्मात् कदाचन
mahārāja! pāṇḍavair ye janāḥ sahāyyaṁ prāpya yuddhāya sajjitāḥ, teṣāṁ paricayaṁ dadāmi, śṛṇu. prathamaṁ tāvad vīravara-dhṛṣṭadyumnasya pūrṇaḥ sahāyaḥ prāptaḥ, yena balavanto bhūtvā te pāṇḍavā yuṣmān prati ākramaṇāya sajjitāḥ. yo naiva roṣān na bhayān na lobhān nārtha-kāraṇāt, na hetu-vādād dharmātmā satyaṁ jahyāt kadācana.
Sañjaya dijo: «Oh rey, escucha mientras identifico a aquellos cuyo apoyo han asegurado los Pāṇḍava al disponerse para la guerra. Ante todo, han obtenido el respaldo pleno del más excelso de los héroes, Dhṛṣṭadyumna; fortalecidos por él, los Pāṇḍava se han preparado para avanzar contra vosotros. Un hombre de alma justa jamás abandona la verdad—ni por ira, ni por temor, ni por codicia, ni por afán de ganancia, ni por sofistería—en momento alguno».
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse praises steadfast truthfulness: a dharmic person does not abandon truth due to anger, fear, greed, desire for gain, or clever argumentation. Ethical integrity is shown as unwavering, not dependent on circumstances or rhetorical convenience.
Sanjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra about the Pāṇḍavas’ war readiness and their supporters. He highlights Dhṛṣṭadyumna’s full cooperation as a major source of strength, indicating that the Pāṇḍava side is organized and prepared to advance.