Shloka 44
Ārjava, Satya, and the Virocana–Sudhanvan Exemplum
Udyoga-parva 35
धन हो या न हो, मित्रोंसे कुछ भी न माँगते हुए उनका सत्कार तो करे ही। मित्रोंके सार-असारकी परीक्षा न करे ।। संतापाद् भ्रश्यते रूप॑ संतापाद् भ्रश्यते बलम् | संतापाद् भ्रश्यते ज्ञानं संतापाद् व्याधिमूच्छति,संताप (शोक)-से रूप नष्ट होता है, संतापसे बल नष्ट होता है, संतापसे ज्ञान नष्ट होता है और संतापसे मनुष्य रोगको प्राप्त होता है
santāpād bhraśyate rūpaṃ santāpād bhraśyate balam | santāpād bhraśyate jñānaṃ santāpād vyādhim ṛcchati ||
Vidura enseña que, haya riqueza o no, debe honrarse a los amigos sin pedirles nada, y no ponerlos a prueba para medir su “sustancia” o su “vaciedad”. Pues el pesar y la tormenta interior van consumiendo al hombre: por la aflicción se marchitan la belleza y el aplomo; por la aflicción se pierde la fuerza; por la aflicción se extravía el discernimiento; y por la aflicción, al fin, se cae en la enfermedad.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura warns that sustained grief (santāpa) is not merely an emotion but a destructive force: it diminishes one’s appearance and composure, weakens bodily strength, clouds judgment, and can culminate in illness. Therefore one should master sorrow rather than be mastered by it.
In Udyoga Parva, Vidura delivers moral counsel (nīti) amid the tense pre-war negotiations and family crisis. This verse is part of his instruction emphasizing inner steadiness and practical wisdom, showing how emotional turmoil undermines the ability to act dharmically.