Shloka 10
एवमप्ययमत्यन्तं परान् नाहति याचितुम् । वनवासके बन्धनसे मुक्त होकर अब ये अपने बाप-दादोंके राज्यको पानेके न्यायतः अधिकारी हो गये हैं। यदि युधिष्ठिर अन्यायसे भी अपना धन, अपना राज्य लेनेकी इच्छा करें, तो भी अत्यन्त दीन बनकर शत्रुओंके सामने हाथ फैलाने या भीख माँगनेके योग्य नहीं हैं।। कथं च धर्मयुक्तास्ते न च राज्यं जिहीर्षव:
evam apy ayam atyantaṁ parān nāhati yācitum | vanavāsake bandhanase muktaḥ kṛtvā idānīm ete sva-pitṛ-paitāmaha-rājyaṁ prāptuṁ nyāyataḥ adhikāriṇaḥ jātaḥ | yadi yudhiṣṭhiraḥ anyāyena api svaṁ dhanaṁ svaṁ rājyaṁ grahītuṁ icchet, tathāpi atyanta-dīnaḥ bhūtvā śatrūṇāṁ samakṣaṁ hastaṁ prasārayitum vā bhikṣāṁ yācitum vā yogyāḥ na santi || kathaṁ ca dharmayuktās te na ca rājyaṁ jihīrṣavaḥ ||
Dijo Vaiśaṃpāyana: «Aun así, él no puede resolverse a mendigar de otros. Liberados de las ataduras del destierro en el bosque, han pasado a ser, por justicia, los legítimos reclamantes del reino de sus padres y abuelos. Incluso si Yudhiṣṭhira deseara recuperar su riqueza y su reino por medios no del todo justos, no por ello son dignos de volverse tan abyectos como para extender la mano ante los enemigos o pedir limosna. ¿Y cómo podrían ellos, alineados con el dharma, no buscar su propio reino?»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames political action within dharma and honor: rightful heirs should not be reduced to humiliating dependence on enemies. Even when tempted toward expedient or questionable means, the ethical baseline is dignity and the legitimacy of reclaiming what is justly theirs.
In the Udyoga Parva’s lead-up to conflict, the speaker emphasizes that after completing the forest exile, the Pāṇḍavas have a lawful claim to their ancestral kingdom. Therefore, it is inappropriate for them—especially Yudhiṣṭhira—to beg or plead like paupers before hostile opponents; they should seek restoration of their realm.