Shloka 27
पाण्डवसेनानायकाभिषेकः तथा बलरामागमन-उपदेशः | Appointment of Pandava Commanders and Balarama’s Counsel
अक्षौहिण्यस्तु सप्तैव पाण्डवानामभूद् बलम् | अक्षौहिण्यो दशैका च कौरवाणामभूद् बलम्,पाण्डवोंकी सेना केवल सात अक्षौहिणी थी और कौरवोंके पक्षमें ग्यारह अक्षौहिणी सेनाएँ एकत्र हो गयी थीं
akṣauhiṇyastu saptaiva pāṇḍavānām abhūd balam | akṣauhiṇyo daśaikā ca kauravāṇām abhūd balam ||
Vaiśampāyana dijo: La fuerza militar de los Pāṇḍavas ascendía a solo siete akṣauhiṇīs, mientras que la de los Kauravas ascendía a once akṣauhiṇīs. Así, en la guerra que se avecinaba, el bando que había usurpado el reino también se presentaba con la mayor fuerza reunida—una ventaja externa que vuelve más aguda la cuestión ética de dónde se halla en verdad el dharma.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Numerical strength is not the sole measure of legitimacy: the verse highlights an imbalance of forces to frame the larger Mahābhārata inquiry—whether dharma depends on power or stands independent of it.
In the war-preparation context of the Udyoga Parva, Vaiśampāyana reports the assembled forces: the Pāṇḍavas have seven akṣauhiṇīs, while the Kauravas have eleven, indicating the Kauravas’ superior military aggregation before Kurukṣetra.