Shloka 21
पाण्डवसेनानायकाभिषेकः तथा बलरामागमन-उपदेशः | Appointment of Pandava Commanders and Balarama’s Counsel
नानारूपविकाराश्न नानाकवचशस्त्रिण: । पदातिनो नरास्तत्र बभूविहेममालिन:,उस सेनामें जो पैदल मनुष्य थे, वे भी सोनेके हारोंसे अलंकृत थे। उनके रूप-रंग, कवच और अस्त्र-शस्त्र नाना प्रकारके दिखायी देते थे
nānārūpavikārāś ca nānākavacaśastrinaḥ | padātino narās tatra babhūvur hemamālinaḥ ||
Dijo Vaiśampāyana: «Allí, incluso los soldados de a pie iban adornados con guirnaldas de oro. Sus figuras y pertrechos eran de muchas clases—variados en forma y tez, provistos de diversas armaduras y armas—mostrando la riqueza del ejército y su disposición para la guerra, donde el esplendor exterior acompaña el grave peso moral del conflicto inminente.»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how the grandeur of martial display—gold ornaments, varied armor, and weapons—can coexist with the looming ethical burden of war. It implicitly contrasts external splendor with the serious dharmic consequences of armed conflict.
Vaiśampāyana describes the assembled forces: even common foot-soldiers are richly ornamented, and the army appears diverse and well-equipped, emphasizing the scale, wealth, and preparedness surrounding the coming confrontation.