Kaurava Mobilization at Kurukṣetra (Duryodhana Orders War Preparations) / कुरुक्षेत्रे धार्तराष्ट्र-सैन्यसज्जा
कृत्वा मूलप्रतीकारं गुल्मै: स्थावरजड़मै: । स्कन्धावारेण महता प्रययु: पाण्डुनन्दना:
kṛtvā mūlapratīkāraṃ gulmaiḥ sthāvarajaḍamaiḥ | skandhāvāreṇa mahatā prayayuḥ pāṇḍunandanāḥ ||
Dijo Vaiśampāyana: Tras disponer primero las medidas esenciales de protección—mediante defensas fijas e inmóviles y mediante arreglos móviles—y tras reunir un gran campamento, los hijos de Pāṇḍu partieron. El verso subraya el gobierno prudente: antes de moverse o de entrar en conflicto, hay que asegurar a la gente y los recursos con fortificación bien planeada y organización vigilante.
वैशम्पायन उवाच
Responsible leadership requires securing dependents and resources through essential protective measures—both fixed defenses and organized mobile vigilance—before undertaking major action such as travel or war.
The Pāṇḍavas, after arranging necessary defenses and organizing a large camp with supplies and tents, depart—indicating a transition into organized military movement and readiness.