Shloka 30
Udyoga-parva Adhyāya 123 — Bhīṣma–Droṇa–Vidura Upadeśa to Duryodhana
Keśava-vākya aftermath
को हि शक्रसमान् ज्ञातीनतिक्रम्यप महारथान् । अन्येभ्यस्त्राणमाशंसेत् त्वदन्यो भुवि मानव:,“इस भूतलपर तुम्हारे सिवा दूसरा कौन मनुष्य है, जो इन्द्रके समान पराक्रमी एवं महारथी बन्धु-बान्धवोंको त्यागकर दूसरोंसे अपनी रक्षाकी आशा करेगा?
ko hi śakra-samān jñātīn atikramya mahā-rathān | anyebhyas trāṇam āśaṃset tvad-anyo bhuvi mānavaḥ ||
Vaiśampāyana dijo: «¿Quién en la tierra, salvo tú, pasaría por alto a sus propios parientes—poderosos guerreros de carro, iguales en bravura a Indra—y aun así esperaría hallar protección en otros? La pregunta deja al descubierto la necedad moral: abandonar los apoyos y deberes naturales, y buscar refugio en otra parte, con vergüenza e imprudencia, cuando los propios parientes poderosos están disponibles».
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
One should not disregard one’s own rightful supports—especially powerful and duty-bound relatives—and then expect safety from outsiders; ethically and practically, abandoning kin and obligations is portrayed as blameworthy and irrational.
Vaiśampāyana frames a pointed rhetorical question to censure a person’s choice to set aside Indra-like, great-warrior kinsmen and seek protection elsewhere, emphasizing the impropriety and imprudence of such conduct in the tense pre-war setting of the Udyoga Parva.