Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

रसातल-वर्णनम्

Rasātala Description: Surabhi, Phenapāḥ, and the Directional Cows

पड़कजिद्‌ वज्रविष्कम्भो वैनतेयो5थ वामन: । वातवेगो दिशाचक्षुर्निमेषो5$निमिषस्तथा,सुवर्णचूड, नागाशी, दारुण, चण्डतुण्डक, अनिल, अनल, विशालाक्ष, कुण्डली, पंकजित्‌ू, वज्रविष्कम्भ, वैनतेय, वामन, वातवेग, दिशाचक्षु, निमेष, अनिमिष, त्रिराव, सप्तराव, वाल्मीकि, द्वीपक, दैत्यद्वीप, सरिदद्वीप, सारस, पद्मकेतन, सुमुख, चित्रकेतु, चित्रब्ह, अनघ, मेषहत्‌, कुमुद, दक्ष, सर्पान्त, सहभोजन, गुरुभार, कपोत, सूर्यनेत्र, चिरान्तक, विष्णुधर्मा, कुमार, परिबर्ह, हरि, सुस्वर, मधुपर्क, हेमवर्ण, मालय, मातरिश्वा, निशाकर तथा दिवाकर। इस प्रकार संक्षेपसे मैंने इन मुख्य-मुख्य गरुड़-संतानोंका वर्णन किया है। ये सभी यशस्वी तथा महाबली बताये गये हैं

padmakajid vajraviṣkambho vainateyo 'tha vāmanaḥ | vātavego diśācakṣur nimeṣo 'nimīṣas tathā || suvarṇacūḍo nāgāśī dāruṇaś caṇḍatuṇḍakaḥ | anilo 'nalo viśālākṣaḥ kuṇḍalī paṅkajit tathā || trirāvaḥ saptarāvo vālmīkir dvīpako daityadvīpaḥ | sariddvīpaḥ sāraso padmaketanaḥ sumukhaḥ || citraketuś citrabhānuḥ anagho meṣahā kumudaḥ | dakṣaḥ sarpāntaḥ sahabhojano gurubhāraḥ kapotaḥ || sūryanetraś cirāntako viṣṇudharmā kumāraḥ paribarhaḥ hariḥ | susvaro madhuparko hemavarṇo mālayaḥ mātariśvā || niśākaraḥ tathā divākaraḥ |

Nārada said: “Padmakajit, Vajraviṣkambha, Vainateya, and Vāmana; Vātavega, Diśācakṣu, Nimeṣa and Animīṣa; Suvarṇacūḍa, Nāgāśī, Dāruṇa, Caṇḍatuṇḍaka; Anila, Anala, Viśālākṣa, Kuṇḍalī, Paṅkajit; Trirāva and Saptarāva; Vālmīki, Dvīpaka, Daityadvīpa, Sariddvīpa, Sārasa; Padmaketana, Sumukha; Citraketu, Citrabhānu; Anagha, Meṣahā, Kumuda; Dakṣa, Sarpānta, Sahabhojana, Gurubhāra, Kapota; Sūryanetra, Cirāntaka, Viṣṇudharmā, Kumāra, Paribarha, Hari; Susvara, Madhuparka, Hemavarṇa, Mālaya, Mātariśvan; and Niśākara as well as Divākara—thus, in brief, I have recounted the principal offspring of Garuḍa. All of them are described as illustrious and exceedingly mighty.”

padmakajitPadmaka-slayer (name)
padmakajit:
Karta
TypeNoun
Rootpadmakajit
FormMasculine, Nominative, Singular
vajraviṣkambhaḥVajra-support/prop (name)
vajraviṣkambhaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootvajraviṣkambha
FormMasculine, Nominative, Singular
vainateyaḥson of Vinatā; Garuḍa (name)
vainateyaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootvainateya
FormMasculine, Nominative, Singular
athaand then/also
atha:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootatha
vāmanaḥVāmana (name; dwarf)
vāmanaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootvāmana
FormMasculine, Nominative, Singular
vātavegaḥwind-speed (name)
vātavegaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootvātavega
FormMasculine, Nominative, Singular
diśācakṣuḥdirection-eyed (name)
diśācakṣuḥ:
Karta
TypeNoun
Rootdiśācakṣus
FormMasculine, Nominative, Singular
nimeṣaḥblink (name)
nimeṣaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootnimeṣa
FormMasculine, Nominative, Singular
animīṣaḥunblinking (name)
animīṣaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootanimīṣa
FormMasculine, Nominative, Singular
tathālikewise/so
tathā:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Roottathā
suvarṇacūḍaḥgolden-crested (name)
suvarṇacūḍaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootsuvarṇacūḍa
FormMasculine, Nominative, Singular
nāgāśīsnake-eater (name)
nāgāśī:
Karta
TypeNoun
Rootnāgāśin
FormMasculine, Nominative, Singular
dāruṇaḥterrible (name/epithet)
dāruṇaḥ:
Karta
TypeAdjective
Rootdāruṇa
FormMasculine, Nominative, Singular
caṇḍatuṇḍakaḥfierce-beaked (name)
caṇḍatuṇḍakaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootcaṇḍatuṇḍaka
FormMasculine, Nominative, Singular
anilaḥwind (name)
anilaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootanila
FormMasculine, Nominative, Singular
analaḥfire (name)
analaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootanala
FormMasculine, Nominative, Singular
viśālākṣaḥwide-eyed (name)
viśālākṣaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootviśālākṣa
FormMasculine, Nominative, Singular
kuṇḍalīearringed/coiled (name)
kuṇḍalī:
Karta
TypeNoun
Rootkuṇḍalin
FormMasculine, Nominative, Singular
trirāvaḥthree-cried/three-roared (name)
trirāvaḥ:
Karta
TypeNoun
Roottrirāva
FormMasculine, Nominative, Singular
saptarāvaḥseven-cried/roared (name)
saptarāvaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootsaptarāva
FormMasculine, Nominative, Singular
vālmīkiḥVālmīki (name)
vālmīkiḥ:
Karta
TypeNoun
Rootvālmīki
FormMasculine, Nominative, Singular
dvīpakaḥDvīpaka (name)
dvīpakaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootdvīpaka
FormMasculine, Nominative, Singular
daityadvīpaḥdemon-island (name)
daityadvīpaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootdaityadvīpa
FormMasculine, Nominative, Singular
sariddvīpaḥriver-island (name)
sariddvīpaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootsariddvīpa
FormMasculine, Nominative, Singular
sārasāḥSārasas (name/group)
sārasāḥ:
Karta
TypeNoun
Rootsārasa
FormMasculine, Nominative, Plural
padmaketanaḥlotus-bannered (name)
padmaketanaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootpadmaketana
FormMasculine, Nominative, Singular
sumukhaḥhandsome-faced (name)
sumukhaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootsumukha
FormMasculine, Nominative, Singular
citraketuḥvariegated-bannered (name)
citraketuḥ:
Karta
TypeNoun
Rootcitraketu
FormMasculine, Nominative, Singular
citrabāhuḥwonderful-armed (name)
citrabāhuḥ:
Karta
TypeNoun
Rootcitrabāhu
FormMasculine, Nominative, Singular
anaghaḥsinless/blameless (name/epithet)
anaghaḥ:
Karta
TypeAdjective
Rootanagha
FormMasculine, Nominative, Singular
meṣahatram-slayer (name)
meṣahat:
Karta
TypeNoun
Rootmeṣahan
FormMasculine, Nominative, Singular
kumudaḥKumuda (name; water-lily)
kumudaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootkumuda
FormMasculine, Nominative, Singular
dakṣaḥDakṣa (name; skilled)
dakṣaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootdakṣa
FormMasculine, Nominative, Singular
sarpāntaḥend of serpents/serpent-ender (name)
sarpāntaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootsarpānta
FormMasculine, Nominative, Singular
sahabhojanaḥeating-together/companion-diner (name)
sahabhojanaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootsahabhojana
FormMasculine, Nominative, Singular
gurubhāraḥheavy-burdened (name)
gurubhāraḥ:
Karta
TypeNoun
Rootgurubhāra
FormMasculine, Nominative, Singular
kapotaḥpigeon (name)
kapotaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootkapota
FormMasculine, Nominative, Singular
sūryanetraḥsun-eyed (name)
sūryanetraḥ:
Karta
TypeNoun
Rootsūryanetra
FormMasculine, Nominative, Singular
cirāntakaḥlong-time ender/destroyer (name)
cirāntakaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootcirāntaka
FormMasculine, Nominative, Singular
viṣṇudharmāViṣṇu's-law/Viṣṇu-dharma (name)
viṣṇudharmā:
Karta
TypeNoun
Rootviṣṇudharma
FormMasculine, Nominative, Singular
kumāraḥyouth/prince (name)
kumāraḥ:
Karta
TypeNoun
Rootkumāra
FormMasculine, Nominative, Singular
paribarhaḥParibarha (name)
paribarhaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootparibarha
FormMasculine, Nominative, Singular
hariḥHari (name)
hariḥ:
Karta
TypeNoun
Roothari
FormMasculine, Nominative, Singular
susvaraḥsweet-voiced (name)
susvaraḥ:
Karta
TypeNoun
Rootsusvara
FormMasculine, Nominative, Singular
madhuparkaḥhoney-mixture offering (name)
madhuparkaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootmadhuparka
FormMasculine, Nominative, Singular
hemavarṇaḥgold-colored (name)
hemavarṇaḥ:
Karta
TypeNoun
Roothemavarṇa
FormMasculine, Nominative, Singular
mālayaḥMālaya (name)
mālayaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootmālaya
FormMasculine, Nominative, Singular
mātariśvāMātariśvan (wind; name)
mātariśvā:
Karta
TypeNoun
Rootmātariśvan
FormMasculine, Nominative, Singular
niśākaraḥnight-maker; moon (name)
niśākaraḥ:
Karta
TypeNoun
Rootniśākara
FormMasculine, Nominative, Singular
tathāand also
tathā:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Roottathā
divākaraḥday-maker; sun (name)
divākaraḥ:
Karta
TypeNoun
Rootdivākara
FormMasculine, Nominative, Singular

नारद उवाच

N
Nārada
P
Padmakajit
V
Vajraviṣkambha
V
Vainateya
V
Vāmana
V
Vātavega
D
Diśācakṣu
N
Nimeṣa
A
Animīṣa
S
Suvarṇacūḍa
N
Nāgāśī
D
Dāruṇa
C
Caṇḍatuṇḍaka
A
Anila
A
Anala
V
Viśālākṣa
K
Kuṇḍalī
P
Paṅkajit
T
Trirāva
S
Saptarāva
V
Vālmīki
D
Dvīpaka
D
Daityadvīpa
S
Sariddvīpa
S
Sārasa
P
Padmaketana
S
Sumukha
C
Citraketu
C
Citrabhānu
A
Anagha
M
Meṣahā
K
Kumuda
D
Dakṣa
S
Sarpānta
S
Sahabhojana
G
Gurubhāra
K
Kapota
S
Sūryanetra
C
Cirāntaka
V
Viṣṇudharmā
K
Kumāra
P
Paribarha
H
Hari
S
Susvara
M
Madhuparka
H
Hemavarṇa
M
Mālaya
M
Mātariśvan
N
Niśākara
D
Divākara
G
Garuḍa