Shloka 20
Adharmic Victory as Unstable; Rules of Restraint, Mediation, and Conciliation (अधर्मविजय-अध्रुवत्व तथा क्षमा-नयः)
भूमिवर्ज धनं राजा जित्वा राजन् महाहवे । अपि चान्नौषधी: शश्वदाजहार प्रतर्दन:,राजन! पूर्वकालमें राजा प्रतर्दन महासमरमें विजय प्राप्त करके पराजित राजाकी भूमिको छोड़कर शेष सारा धन, अन्न एवं औषध अपनी राजधानीमें ले आये
bhūmivarjaṃ dhanaṃ rājā jitvā rājan mahāhave | api cānnauṣadhīḥ śaśvad ājahāra pratardanaḥ ||
Dijo Bhishma: «Oh rey, tras vencer en una gran batalla, el rey Pratardana se llevó las riquezas, dejando a un lado la tierra misma. Y, en verdad, también trasladaba sin cesar a su capital las reservas de grano y de hierbas medicinales». El pasaje subraya la contención del gobernante después de la victoria: tomar recursos móviles y perdonar el territorio conquistado, buscando limitar el daño y mantener el orden, en vez de aniquilar al reino derrotado.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Victory should be tempered by restraint: a righteous ruler may secure movable resources needed for governance while avoiding needless devastation or dispossession of the conquered land, thereby limiting suffering and preserving stability.
Bhishma cites an earlier example: King Pratardana wins a major battle and, instead of seizing the defeated king’s territory, takes the remaining wealth along with supplies of grain and medicinal herbs to his own capital.