Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

राजधर्मः—प्रमादवर्जनं, दण्डनीतिः, दुर्बलरक्षणम्

Royal Dharma: Vigilance, Just Punishment, Protection of the Vulnerable

यश्चामात्यान्‌ मानयित्वा यथार्थ मन्त्रे च युद्धे च नृपो नियुञ्ज्यात्‌ | विवर्धते तस्य राष्ट्र नृपस्य भूडुक्ते महीं चाप्यखिलां चिराय,जो राजा अपने मन्त्रियोंका यथार्थरूपसे सम्मान करके उन्हें मन्त्रणा अथवा युद्धके काममें नियुक्त करता है, उसका राज्य दिनोंदिन बढ़ता है और वह चिरकालतक समूची पृथ्वीका राज्य भोगता है

yaścāmātyān mānayitvā yathārtha mantre ca yuddhe ca nṛpo niyuñjyāt | vivardhate tasya rāṣṭraṁ nṛpasya bhūṅkte mahīṁ cāpyakhilāṁ cirāya ||

Dijo Utatthya: El rey que honra a sus ministros de manera adecuada y veraz, y luego los destina a sus deberes propios—tanto en el consejo como en la guerra—ve prosperar sin cesar su reino. Tal soberano goza por largo tiempo de la supremacía sobre toda la tierra, pues un gobierno fundado en el respeto, la competencia y el recto empleo de los consejeros se vuelve causa de estabilidad duradera y expansión.

यःwho (he who)
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अमात्यान्ministers
अमात्यान्:
Karma
TypeNoun
Rootअमात्य
FormMasculine, Accusative, Plural
मानयित्वाhaving honored/respected
मानयित्वा:
TypeVerb
Rootमानय् (√मान्/मान् + णिच्)
Formक्त्वा (absolutive), Active
यथार्थम्properly, as is fitting/truly
यथार्थम्:
TypeIndeclinable
Rootयथार्थ
मन्त्रेin counsel/consultation
मन्त्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमन्त्र
FormMasculine, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
युद्धेin war/battle
युद्धे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
नृपःthe king
नृपः:
Karta
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Nominative, Singular
नियुञ्ज्यात्should नियुक्त/engage/appoint
नियुञ्ज्यात्:
TypeVerb
Root√युज् (नियुज्)
FormVidhi-linga (optative), Present-system, 3rd, Singular, Parasmaipada
विवर्धतेgrows, prospers
विवर्धते:
TypeVerb
Root√वृध् (वि-वर्ध्)
FormLat (present indicative), Present, 3rd, Singular, Atmanepada
तस्यof him/that (king)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
राष्ट्रम्kingdom, realm
राष्ट्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootराष्ट्र
FormNeuter, Nominative, Singular
नृपस्यof the king
नृपस्य:
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Genitive, Singular
भुङ्क्तेenjoys, rules over (experiences as sovereign)
भुङ्क्ते:
TypeVerb
Root√भुज्
FormLat (present indicative), Present, 3rd, Singular, Atmanepada
महीम्the earth
महीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमही
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अखिलाम्entire, whole
अखिलाम्:
TypeAdjective
Rootअखिल
FormFeminine, Accusative, Singular
चिरायfor a long time
चिराय:
TypeIndeclinable
Rootचिर
Formdative used adverbially

उतथ्य उवाच

उतथ्य (Utatthya)
नृप (king)
अमात्य (ministers)