Shloka 19
Treasury Security, Protection of Informants, and the Kalakavṛkṣīya Exemplum (Śānti Parva 83)
सम्बुबोधयिषुर्मित्रं सदश्चवमिव सारथि: । अतिमन्युप्रसक्तो हि प्रसह हितकारणात्,'जैसे सारथि अच्छे घोड़ेको सचेत करता है, उसी प्रकार यदि कोई मित्र मित्रको समझानेके लिये आया हो, मित्रकी हानि देखकर जो अत्यन्त दुखी हो और उसे सहन न कर सकनेके कारण जो हठपूर्वक अपने सुहृद् राजाका हितसाधन करनेके लिये उसके पास आकर कहे कि “राजन! तुम्हारे इस धनका अपहरण हो रहा है” तो सदा ऐश्वर्य और उन्नतिकी इच्छा रखनेवाले विज्ञ एवं सुहृद् पुछषको अपने उस हितकारी मित्रकी बात सुननी चाहिये और उसके अपराधको क्षमा कर देना चाहिये!
saṃbubodhayīṣur mitraṃ sadaśvām iva sārathiḥ | atimanyuprasakto hi prasaha hitakāraṇāt ||
Bhīṣma dijo: «Así como el auriga despierta y sostiene a un buen caballo, así también un amigo que viene a amonestar a su amigo—afligido en extremo al ver la pérdida que se avecina—puede, incapaz de soportarlo, hablar con dureza por el bien de ese amigo. El hombre sabio y bienintencionado, siempre deseoso de prosperidad y elevación, debe escuchar a ese amigo benefactor y perdonar cualquier aspereza en su modo de hablar.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler or any wise person should accept frank, even forceful, admonition from a true friend when it is motivated by concern for one’s welfare, and should forgive the friend’s harsh tone because the intent is beneficial.
In Bhishma’s instruction on righteous conduct, he uses the metaphor of a charioteer correcting a good horse to explain how a well-wishing friend may urgently warn a king about impending loss; the king should listen and not punish the friend for blunt speech.